Dit wakkert mijn geloof in Europa aan
De 15 tips van de maand januari. Met een denk-hack, Brian Brobbey, Amerikaanse koffiecultuur en het leven in de Londense elite
Hi, ik ben Ernst-Jan Pfauth, mede-oprichter van De Correspondent en schrijver van Intentioneel leven. Elke maand deel ik een algoritmevrij lijstje van 15 aanbevelingen over cultuur, creativiteit, ondernemerschap en focus. Ben je nog geen lid? Geef je, net als meer dan 30.000 anderen, op:
1. Ik keek naar de tweede aflevering van het vierde seizoen van Industry (HBO) en applaudisseerde bij de aftiteling. Ja, beetje gek beeld, maar ja, euforie hè? Je volgt in deze aflevering een Engelse lord die na een mislukt politiek avontuur teruggetrokken leeft in het familiehuis. Dan biedt een fintech-bro hem de positie van CEO aan, want die heeft zo’n aristocraat nodig voor het aanzien van zijn online bank. Wat volgt is een spektakel, een lyrische mash-up tussen Succession en Downton Abbey, met een geweldige dramatische ontwikkeling (die deed me dan weer denken aan de aflevering ‘Forks’ uit The Bear, waar je in één aflevering van personage Richie gaat houden). Kijk het, kan ook als losstaande aflevering, als je van tevoren een recap raadpleegt.
2. Ja, ik weet dat elk cultureel supplement de blockbustertentoonstelling over Erwin Olaf in het Stedelijk Museum Amsterdam al besproken heeft. Maar misschien dacht je net als ik: nou ja, komt wel, hoe indrukwekkend kan het zijn? Ik ben afgelopen zondag eindelijk geweest en kan je vertellen: zeer indrukwekkend. Loop over de hoofden en verbaas je erover hoe een pionier zulk emanciperend werk verrichtte dat hij vanuit de meest obscure clubs uiteindelijk koninklijk fotograaf werd. Ik liep opgetogen naar buiten. En een beetje verdrietig, omdat Olaf er niet meer is. Te zien tot 1 maart.
3. Wat als je opnieuw geboren werd, zonder te weten waar, wanneer of als wie: hoe zou je de wereld dan vormgeven? Dit gedachte-experiment is de sluier van onwetendheid van filosoof John Rawls. Je komt tot andere ideeën over rechtvaardigheid wanneer je de garanties van je eigen positie niet meeneemt. Deze Birth Lottery Simulator brengt Rawls idee tot leven. Draai aan het rad en zie hoe je leven eruit had gezien als je op een willekeurige andere plek was geboren. Dank aan lezer Bram van Duinen voor de tip.
4. Econoom Tyler Cowen luidt het einde van het boekentijdperk in. Ik denk dat hij ten prooi valt aan technologisch determinisme. Maar Cowen heeft wel een punt dat we door YouTube, TikTok, en podcasts van een geschreven naar een mondelinge cultuur gaan. Het nadeel daarvan: als je iets vertelt, kom je met veel meer bullshit weg dan wanneer je argumenten moet uitschrijven (hoi Trump). Cowen: “De mondelinge cultuur is vaak vloeiender, lastiger te beoordelen en te verifiëren, gevoeliger voor geruchten en kent minder poortwachters. [..] Een orale cultuur maakt het moeilijker om objectiviteit en analytisch denken te ontwikkelen en vast te houden.” Daarom blijf ik in ieder geval voor mezelf mijn belangrijkste ideeën uitschrijven.
5. Over boeken gesproken, technologiecriticus Cal Newport houdt de optie open dat TikTok voor video gaat betekenen wat paperbacks voor de boekenwereld hebben betekend: veel meer oppervlakkige content, maar ook meer ruimte voor nieuwe, serieuze makers. Toen een Amerikaanse uitgever in 1939 de goedkope pockets introduceerde, verwachtten literatuurliefhebbers pulp en verval. Maar in werkelijkheid werd het boek voor een groter publiek toegankelijker en diende zich een nieuwe lichting aan van schrijvers als Stephen King, Ursula K. Le Guin en Agatha Christie. Voor wie behoefte heeft aan een optimistisch tegengeluid.
6. Er gaat in het voetbal niets boven Bryan Brobbey die commentaar geeft op zijn eigen goals: ‘And then you see emotions’.
7. Matthijs van Nieuwkerk maakt elke werkdag een lijstje op Substack. Van vijf dringende adviezen aan restaurants tot de mooiste optredens in het Kennedy Centre. In staccato zinnetjes stoft Van Nieuwkerk vergeten helden af, overdenkt hij de ‘verwarde jaren’ die achter hem liggen en weet hij elke drie alinea’s een reden te vinden om over Aznavour te beginnen.
8. Sowieso is er op Substack steeds meer fijns te lezen in het Nederlands. Ik zette mijn 43 favoriete Nederlandstalige publicaties op een rij. Zo geeft zangeres Merol inzicht in haar activistische muziek, verruimt journalist Eline Derakhshan je mediadieet met tips uit het Midden-Oosten en zijn Yuki Kho en Isabel Heijne mijn favoriete kunstcritici.
9. In de vorige editie van deze nieuwsbrief vertelde ik dat ik geen takenlijst meer gebruik, maar alles wat ik wil of moet doen direct in mijn agenda zet. Daardoor zie ik ook meteen of het realistisch is wat ik van plan ben. Het geeft ook rust dat ik in drukke tijden alleen maar mijn agenda hoef te volgen. Enfin, die tactiek riep nogal wat vragen van jullie op, dus in dit artikel vertel ik tot in detail hoe deze realistische manier van plannen werkt.
10. De Amerikaanse koffiecultuur in één Britse video:
11. Zooo ik was de afgelopen weken totaal gegrepen door de boeken van de Brits-Hongaarse schrijver David Szalay. In Het vlees leeft hoofdpersoon István zijn leven als een blad dat wordt meegevoerd door de wind. Hij groeit op in armoede, verlaat zijn thuisland Hongarije en belandt via het leger en zijn werk als bodyguard in de absolute Londense elite. Maar als István dan eindelijk een wilsbesluit neemt, verandert zijn leven nóg ingrijpender. Echt een aanrader. En als je Het vlees goed vond, probeer dan ook Szalay’s verhalenbundel All That Man Is, over hoe het is om man te zijn in de eenentwintigste eeuw.
12. In de categorie ‘moderne klassiekers die ik nog niet las’: ik vond Atonement (2001) van Ian McEwan prachtig. Je volgt hoe een aristocratisch gezin zich verhoudt tot de getalenteerde zoon van de schoonmaker. Na een stroef begin trok McEwan me steeds dieper in een moeras van verraad. Alleen al de adembenemende scènes over de Britse evacuatie uit Duinkerken in de Tweede Wereldoorlog maken dit boek het lezen waard.
13. In het boek Als Rusland wint beschrijft de Duitse politicoloog Carlo Masala een realistisch scenario waarin Rusland met een simpele inval in Estland de Navo kan opbreken. Deze ultrakorte roman sterkte me nog meer in het gevoel dat we als Europeanen op elkaar zijn aangewezen, en dat we een sterk blok in de wereld kunnen vormen, als we dat willen. Om dit Europese geloof verder aan te wakkeren, lees ik nu Continent van de kwaliteit.
14. Nooit geweten dit, maar blij dat ik het nu weet: als je een andere taal gebruikt dan je moedertaal, creëer je afstand tot je intuïtie. Die afstand zorgt ervoor dat je minder automatisch reageert en bewuster nadenkt. Dat blijkt uit een meta-analyse van 47 experimenten. Handige lifehack als je voor een ingewikkelde beslissing staat: schrijf je overwegingen en twijfels in het Engels uit om tot een weloverwogen keuze te komen.
15. Meeleven met Sam Fender en Olivia Dean die samen een liedje zingen in een bomvol London Stadium:
💚 Persoonlijke update: afgelopen maand werd ik 40. In mijn andere nieuwsbrief Intentioneel leven (die verstuur ik elke vrijdagmorgen) deelde ik 40 dingen die ik in 40 jaar leerde. Ik kreeg daar zúlke mooie levenslessen voor terug, dat ik daar een bloemlezing van maakte: 28 levenslessen die ik van jullie leerde. Hopelijk vind je er iets moois tussen. Wil je mijn andere nieuwsbrief voortaan ook ontvangen? Geef je hieronder op:
Dank voor weer een mooie inspirerende lijst met tips en inzichten. En nog van harte gefeliciteerd!
Elke keer weer een cadeautje, jouw nieuwsbrief - alleen al door het lezen (en doorklikken) voel ik me een beter en betrokkener mens…