29 dingen die ik waardeerde in 2025

Met een briljante onderschatte serie, een museum vol morbide schoonheid, 3 tips die je werk véél plezieriger maken, buitendouchen onder de sterren en wat een stadionconcert je over het leven leert 🎸

Hi, ik ben Ernst-Jan Pfauth, mede-oprichter van De Correspondent en schrijver van Intentioneel leven. Elke maand deel ik een algoritmevrij lijstje van 15 aanbevelingen over cultuur, creativiteit, ondernemerschap en focus.

Maar aan het einde van het jaar doe ik iets anders.

Sinds de sombere lockdownwinter van 2021 schrijf ik jaarlijks op wat ik dat jaar waardeerde. Van boeken tot inzichten en van lifehacks tot mooie muziek. Geen van de 29 dingen die ik noem is gesponsord. Een lijst waar je hopelijk net als ik vrolijk van wordt.

Ben je nog geen lid van deze nieuwsbrief en lees je net als 28.000 anderen graag mee? Geef je hier op:

Oké, daar gaan we. Dit zijn 29 dingen die ik waardeerde in 2025:

📍Ik loop anders door de stad door dit advies dat filosoof Alicja Gescinska met me deelde: groet de mensen die zelden gegroet worden. Van de kassamedewerker tot de schoonmaker; zorg – tegen de tijdsgeest in – dat ze zich gezien voelen. Zo draag je bij aan ‘vermenselijking’, dat is het tegenovergestelde van ‘ontmenselijking’.

📍 Ik ben gek op die paar dagen tussen kerst en oudejaarsavond. Dan ervaar ik ruimte voor contemplatie. Samen met m’n geliefde blikken we in een boshotel op het jaar terug en maken we plannen voor het volgende. Daarvoor gebruiken we deze veertig reflectievragen.

📍 Dit jaar stopte ik met het gebruiken van een todo-lijst. In plaats daarvan zet ik alles wat ik wil doen direct in mijn agenda. Daardoor zie ik ook meteen of het realistisch is wat ik van plan ben. Het geeft ook rust dat ik in drukke tijden alleen maar mijn agenda hoef te volgen.

📍Een beetje 7-Eleven in Nederland: deze bananenschijfjes met pure chocolade uit de vriezer.

📍 Een van de meest verrassende romans die ik dit jaar las was The Great Passage van Shion Miura. Haar boek uit 2011 is ten onrechte niet naar het Nederlands vertaald. Het is een hartverwarmend verhaal over een groep sociale outcasts die in een wolkenkrabber in Tokio alles op alles zet om een nieuw woordenboek samen te stellen. Klinkt suf, maar probeer maar eens niet begeesterd te raken door dit boek. “The more you took a project to heart, the more your expectations of others on the team were bound to rise. The same way that if you loved someone, you wanted them to love you back.” Prachtige roman over zingeving vinden in je werk.

📍Lees je graag een roman die diametraal tegenover Miura staat? Kies dan Ontevreden van de Spaanse debutant Beatriz Serrano. Hoofdpersoon Marisa werkt voor een reclamebureau in Madrid en haat het corporate toneelspel. Alles is zogenaamd belangrijk, terwijl ze de zinloosheid van haar werk doorziet. Ik lees vaak nog een uur door terwijl mijn geliefde slaapt, maar bij dit boek ging dat niet omdat ik telkens hardop moest lachen.

📍 Dit jaar volgde ik DI-RECT in aanloop naar en tijdens hun historische concertreeks in De Kuip. Ik schreef het boek Echo van de Kuip puur voor m’n plezier en het werd een van de hoogtepunten van het jaar. Het is zo enthousiasmerend om te zien wat er gebeurt als een groepje vakidioten twee jaren lang alles op alles zet om de show van hun leven te organiseren. Het inspireerde me om minder dingen met meer aandacht te doen.

📍Mede door die realisatie bij DI-RECT legde ik dit mantra uit Cal Newports boek Slow Productivity op m’n bureau:

📍Met mijn dochter vul ik ‘s avonds het boekje Slaapklets in. Ik vind het echt een mooie speelse manier om met haar over de ervaringen van de dag te praten. Zo komen we verder dan de beruchte ‘Hoe was je dag?’ ‘Leuk’-uitwisselingen.

📍 Als ik in een koffiezaak werk tussen allemaal andere mensen met laptops, moet ik gniffelen als ik denk aan deze New Yorker-cartoon van Drew Dernavich:

📍 Deze zomer overleed tot mijn grote verdriet media-ondernemer Derk Sauer. Toen ik directeur van De Correspondent was, ging ik elke paar maanden bij Derk langs voor een mentorgesprek. Hij wist ingewikkelde problemen in een paar minuten tot de essentie terug te brengen en gaf advies. “Nooit ‘s avonds werken!” Ik koester hoe Derk niet alleen een voorvechter van de journalistiek was, maar ook een familieman. En hoe hij, in tegenstelling tot andere extreem succesvolle mannen, het leven niet zag als een zero-sum-game, maar iedereen om zich heen juist heel veel gunde. Die levenslessen draag ik voor altijd bij me.

📍 Ik heb onder de loopbrug van m’n dijkhuisje een buitendouche met warm water gebouwd. Past allemaal net. Er hangt een douchegordijn uit beleefdheid naar de buren. Beetje raar, maar in de kou douchen met uitzicht op de sterren is voor mij de lifehack van het jaar, haha.

📍Ondertussen zegden we een grote verbouwing af. Wilden we echt maandenlang stof, stress en een grotere hypotheekschuld voor wat extra vierkante meters? In plaats daarvan kochten we een luxe slaapbank en hebben we onze woonkamer omgetoverd tot een soort hotelkamer met buitendouche. We zitten met het gezin toch altijd in de woonkeuken. Als we gasten krijgen, klappen we het bed in. Laatst organiseerden we een feestje, met statafels en alles, en ik dacht: ‘we staan nu in principe in de slaapkamer te borrelen’. Vierkante meters zijn over rated (wij Nederlanders denken sowieso het meeste vierkante meter per persoon nodig te hebben van alle EU-landen).

📍 Dit citaat uit Caledonian Road van Andrew O’Hagan, een roman over de Britse elite. Over hoe vrienden de grenzen van wie we (willen) zijn kunnen verleggen:

“Campbell had William nodig zoals sommige mensen een sigaret nodig hebben, of zoals anderen moeten gokken of zich te buiten gaan aan drank. William was een van zijn risico’s. Zijn uiterste grens. We hebben een vriend nodig die de reikwijdte van onszelf belichaamt. William leek in niets op Campbell, maar was onmisbaar voor zijn gevoel van wat een mens kan zijn.”

📍Ik liep samen met een vriend een stuk van de Portugese Fishermen’s trail. Langs oceaankliffen, door duinheides en soms kilometers mul zand. Ik heb nog nooit zulke pijnlijke benen gehad maar het was het absoluut waard.

Op de Fishermen’s trail. Foto: Edial Dekker

📍 Ik reisde dit jaar naar Antwerpen om psychiater Dirk De Wachter te ontmoeten. Hij deelde in ons gesprek deze inspirerende opdracht:

‘Het is de ethische plicht van de gelukkige mens, die uit een warm nest komt en graag wordt gezien en het goed heeft, om de lastigheid van de wereld te zien en er iets mee te doen.”

📍 De afgelopen tien jaar ontvang ik een steady stroom aan geboortekaartjes. In de eerste jaren wilde ik een kaartje terugschrijven – met de hand, mind you – en die op de post doen. Maar in de drukte van het dagelijks leven schoof ik dat klusje soms weken uit en er lopen nu ook een paar kleuters rond wiens geboorte ik nooit met een kaartje heb gevierd. Dit jaar leerde ik: leg als je iets aardig wil doen de lat niet de hoog en doe het meteen. Hup, gewoon een digitaal kaartje. En als ik denk ‘hoe zou het met die en die gaan’ stuur ik meteen een appje, in plaats van dat ik eindeloos delibereer over de juiste bewoordingen.

📍 De serie van het jaar was voor mij Task (HBO). Niet geschikt voor iedereen, want veel bendegeweld. Maar het is ook een diep menselijk verhaal over thema’s als familie, adoptie, kansengelijkheid en kwetsbaarheid. Bij de laatste afleveringen zat ik onbedaarlijk te snikken op de bank. Mark Ruffalo speelt een FBI-agent en voormalig priester die een bende moet opsporen terwijl hij nog rouwt over een familietragedie. Het bijzondere aan Task is dat je ook van zijn tegenspeler, de bendeleider, gaat houden:

📍Het boek dat zakelijk het meeste impact op me had was Buy Back Your Time van Dan Martell. Volgens deze Canadese auteur zijn veel ZZP’er en ondernemers slecht in delegeren. Daardoor verspillen ze tijd aan werk dat ze niet onderscheidend maakt. Martell helpt je je ‘buy back rate’ te berekenen: hoeveel je per uur mag uitgeven aan hulp, zodat jij je kunt richten op waar je echt het verschil maakt (en werkgelegenheid creëert). Hij legt dat op precies het juiste abstractieniveau uit. Ook in het Nederlands te krijgen. Ik had dit boek graag tien jaar eerder gelezen.

📍 De podcast waar ik dit jaar wederom het meest naar luisterde was How I Write. Daar leerde ik van Jonathan Franzen dat je om je personages moet kunnen lachen. Als dat nog niet lukt, heb je niet genoeg afstand genomen van het onderwerp. Volgens hem leidt dat tot saaie moralistische boeken. En Morgan Housel van The Psychology of Money vertelde dat hij optimaliseert voor Kindle-highlights, want ‘mensen herinneren zich geen boeken of paragrafen, ze herinneren ze zich zinnen’. Een aanrader als je van schrijven houdt.

📍 Ik begon dit jaar makkelijker aan dromen en plannen omdat ik kunstmatige deadlines voor mezelf organiseerde. Geleerd van Aaf Brandt Corstius. Ik had al een tijdje een idee voor een nieuw boek en een goede vriend gaf me een deadline voor het boekvoorstel. Na maanden uitstellen, lag het er nu opeens binnen een week.

📍Ooit wil ik, net als in de heerlijke minidocumentaire hieronder, een natuurvijver aanleggen. Misschien kan iemand me een deadline opleggen?

📍Ik ging naar Onbekommerd van Tim Fransen. Het is zó knap hoe grappig en intelligent deze voorstelling is. Vaak overheerst bij cabaretiers of de grap of het idee. Bij Fransen niet. Je lacht je de hele avond suf en na afloop vraag je je af of je er niet per ongeluk een wegkijker bent. Als dat aantrekkelijk klinkt: er zijn hier en daar op zijn speellijst nog kaartjes te koop.

📍Als je net als ik creatief werk doet, maak je je vast weleens zorgen over AI. Begin dit jaar las ik een artikel dat handelingsperspectief bood. Alles wat netjes in een dataset past, wordt vroeg of laat geautomatiseerd. Dus richt je op je smaak en onvoorspelbaarheid. Ik merk bijvoorbeeld al dat ik gekker en vrijer ben gaan schrijven, om impliciet te laten merken dat ik een tekst zelf geschreven heb.

📍 Als je wil dat de schijnbare muzak in supermarkten en cafés voortaan tot leven komt, moet je de documentaire Yacht Rock kijken. De docu is niet heel bijzonder gemaakt, maar laat wel geweldig zien hoe al die zoete pop uit de jaren zeventig en tachtig uit de koker kwam van een kleine groep muzikanten rond Toto en Steely Dan. Zelfs een nummer als Human Nature van Michael Jackson. Ik hoor nu opeens óveral de stem van Michael McDonald.

📍 In alle duistere ellende gaf één boek me een nieuw politiek perspectief: Abundance van Ezra Klein en Derek Thompson. Zij laten zien hoe progressieve bestuurders zijn verleerd hoe ze woningen en infrastructuur moeten bouwen omdat ze in plaats van resultaat op het proces focussen. Ondertussen breekt rechts de overheid af. Vervolgens laten de auteurs zien hoe een overheid echt weer voor haar burgers kan werken. Veel Amerikaanse voorbeelden, maar ook inspirerend voor de Nederlandse politiek. Wie zou de Nederlandse Abundance kunnen schrijven? (Ik geef het graag uit!)

📍Ik vond het Musée de la Chasse et de la Nature een van de meest fascinerende musea dat ik in jaren bezocht. De basiscollectie is een oude, morbide en esthetisch overweldigende verzameling jachttrofeeën. Maar de huidige conservatoren hebben allerlei kritische bespiegelingen, absurdisme en educatieve informatie toegevoegd. Zoals een portrettengalerij van dieren die je net als zeventiende-eeuwse notabelen recht in de ogen kijken, en zo door de kunstenaar gelijk aan de mens worden gesteld. Maar ook allerlei prachtige kabinetten met gedichten, kunst en films over de natuur. Echt een aanrader.

📍 Ik zette dit jaar veel timers voor meer rust in m’n kop. Bijvoorbeeld wanneer ik koffiedronk met een vriend en wist dat ik over twee uur een podcastopname had. Dan hoefde ik niet steeds op m’n horloge te kijken, maar kon ik volledig in het gesprek opgaan. Alles wat ik op het juiste moment laat terugkomen via reminders, hoeft niet in mijn hoofd te blijven hangen. Zoals het onderhoud aan huis. Wil je dit ook doen? Lees hier wat voor timers ik allemaal heb staan.

📍Dit was mijn oorwurm van 2025:

Zo! Dit was ‘m. De 29 dingen die ik dit jaar de moeite waard vond. Vond jij deze nieuwsbrief de moeite waard? Laat het me weten met een hartje hieronder. Ik ga extra vrolijk de kerst in als ik zie wie er allemaal met plezier meeleest.

Ben je benieuwd naar vorige edities? Bekijk de 29 dingen die ik waardeerde in 2024, 2023, 2022 en 2021.

Tenslotte, wat waardeerde jij in 2025? Is er een boek, film, artikel, podcast of inzicht dat je te binnen schiet? Doe mij en je medelezers er een plezier mee en laat het weten in de comments: