Wil je creatiever zijn? Maak ruzie

De tips van de maand mei. Met waarom je niet beroemd moet willen worden, een Ierse familieroman, de schrijvende CEO, stoppen met alcohol en GLP-1 in het drinkwater

Dank dat je meeleest. Ik ben Ernst-Jan Pfauth, medeoprichter van De Correspondent en schrijver van Intentioneel leven. Elke maand deel ik een algoritmevrij lijstje van 15 aanbevelingen over cultuur, creativiteit, ondernemerschap en focus. Ben je nog geen lid? Geef je net als meer dan 32.000 anderen op: meld je hier aan.

Dit zijn de 15 tips van de maand mei:

1. Toen ik een oude aflevering keek van Ik vertrek, stuitte ik op een mooie levensles: zonder naïef te zijn heb je een saai leven. Ik herkende dit van mijn ondernemerservaringen met De Correspondent en andere grote levensbesluiten en schreef meteen dit artikel over gecultiveerde naïviteit.

2. Ik ben benieuwd of zelfoptimalisatie en GLP-1 in de toekomst hand in hand gaan. Bij Derek Thompson (bekend van het hoopvolle boek Abundance) las ik dat de voordelen van de werkzame stof in Ozempic veel verder gaan dan gewichtsverlies: het lijkt ook te helpen tegen alcoholverslaving, angstklachten en depressie. Ook verdwijnt bij veel gebruikers ‘food noise’, de constante mentale ruis over wat en hoeveel ze gaan eten. Die rust vinden ze soms belangrijker dan gewichtsverlies. Twee op de drie Ozempic-gebruikers zeggen tegen The New York Times het medicijn te willen blijven gebruiken, om andere redenen dan waarvoor het was voorgeschreven. Waarop Thompsons schrijfbuddy Ezra Klein zich in een interview met een wetenschapsjournalist half grappend afvroeg of we GLP-1 niet gewoon in het drinkwater moeten stoppen. Misschien vinden we het - mits de bijwerkingen meevallen - over vijf jaar wel net zo’n normaal middel als cafeïne.

3. Soms kom ik een nieuwe schrijver tegen en kan ik niet stoppen met lezen. Overkomt me niet vaak, maar als het gebeurt, is het geweldig. Ik had het deze maand met de nieuwsbrief van Clem Peters over alcohol. Alleen die titel al: 'Zuip je, Clem?’ ❤️‍🔥. Peters maakte het 2,5 jaar geleden uit met alcohol, na een relatie van 25 jaar. Hij schrijft heel - ik kan het niet preciezer zeggen - boeiend. Bijvoorbeeld over hoeveel geld hij bespaart door niet te drinken, sociale druk en zijn alcoholische dieptepunt.

4. Interessant statistiekje voor alle autocraten-enablers, gevonden in de nieuwsbrief van Jan Anne Amelink: “Landen die van autoritair naar democratisch overgaan bereiken in 25 jaar ongeveer 20 procent hoger bbp per hoofd van de bevolking. Los van morele redenen om democratie te steunen: democratieën winnen ook gewoon economisch. Dit staat natuurlijk haaks op de redenaties van Elon Musk & co, dat autocratie beter is voor ondernemersklimaat. Nee, voor economische groei hebben we (juist) geen fascisme nodig.”

5. We zien elkaar steeds minder en brengen steeds meer tijd alleen door. Bioscoopzalen raken leger, Netflix-gebruik neemt toe. Jongeren gaan amper meer naar clubs en voelen zich eenzamer dan ooit. Welkom in de anti-sociale eeuw. Schrijver Alex Mayyasi deelt in een heldere analyse welke economische logica achter deze ontwikkeling zit: schermen zijn goedkoop, gedeelde ervaringen steeds duurder: “De wereld van digitaal, vereenzamend vermaak is schaalbaar, dus investeerders geven oprichters miljoenen om de volgende video-app, bezorgplatform of AI-gezelschapsapp te bouwen. Maar concerten, onafhankelijke boekhandels en restaurants (met bediening) draaien op mensen. Ze zijn arbeidsintensief.” Dit is natuurlijk zo. Het motiveert me om tegen de economische logica in tóch aan sociale initiatieven te werken. En het maakt duidelijk waarom subsidies voor sociale activiteiten steeds noodzakelijker worden.

6. Ik probeer mezelf de laatste tijd te herinneren aan deze treffende term van Oliver Burkeman: ‘unclenchen’. Als ik pieker over of mijn werk wel slaagt, denk ik aan hoe hij adviseert om je neer te leggen bij onzekerheid. Want dat is precies wat het leven is: onzeker. De beloning die je volgens hem ervaart is het gevoel dat je écht leeft, in plaats van dat je je vastklampt aan de illusie van controle.

7. Ik las op aanraden van Philip Huff de roman The Green Road van de Ierse schrijver Anne Enright. Het gaat over vier kinderen die niet het leven leiden dat hun broze moeder Rosaleen voor ze bedacht had. Ze zijn uitgewaaierd over de wereld, van het New York tijdens de aidsepidemie tot ontwikkelingswerk in Mali. Een prachtig boek over de onmogelijkheid van gezinsdynamieken. Grappig fragment: “Other people’s children can be very dull, her own mother liked to say. And it was sort of true.”

8. Ik had nog nooit van Barry Diller gehoord, maar hij blijkt een van de machtigste mensen in de Amerikaanse media. Hij was begin twintig toen hij baas werd bij ABC, 32 toen hij Paramount Pictures leidde - waar hij onder andere Saturday Night Fever, The Godfather, Grease en de Indiana Jones-films uitbracht - en later maakte hij een succesvolle carrièreswitch naar internetmiljardair. Diller deelt in het boek Who Knew zijn zakelijke geheimen. Zo organiseert hij creatieve ruzies. Hij gelooft dat een eerste idee bijna nooit goed is, en dat je mensen voorbij hun comfortzone moet duwen om bij iets waarachtigs te komen. ‘Torturing the process’, noemt hij het. Zo wil ik zelf niet vergaderen, maar ik realiseer me wel dat ik vaak te snel akkoord ga met een idee dat redelijk klinkt. Diller schrijft ook dat ontevredenheid de beste verklaring is voor uitzonderlijk succes, waarmee hij me verleidt tot een uitgebreidere bespreking.

9. Wat kan Lena Dunham gemeen goed schrijven. Ik lees haar memoires Famesick, waarin ze (soms pijnlijk) openhartig deelt hoe ze als begin twintiger ten onder gaat aan de wereldfaam die haar HBO-serie Girls oplevert. Zo omschrijft ze hoe zelfs haar naam niet meer van haarzelf voelt: “I had heard my given name so often, and in so many unnerving contexts, that it ceased to belong to me. It belonged to the world, to anyone who said it, and it had been perverted to mean something specific—and not altogether pleasant.” Het boek is uitstekend tegengif voor iedereen die denkt dat beroemd zijn je problemen oplost.

10. Deze lichte kombucha met yerba maté schudt mij bij een energiedip heel lekker wakker.

11. Een goede televisieserie is als een empathiemachine: je verplaatst je in de schoenen van mensen met totaal andere levens dan jij. Mijn favoriete serierecensent Anke Meijer zette voor mijn andere nieuwsbrief Intentioneel leven vijf series op een rij die je een shotje medemenselijkheid geven. Mijn favoriet: The Leftovers. In deze HBO-serie uit 2014 verdwijnt om onverklaarbare redenen twee procent van de wereldbevolking. Anke: “Je kijkt naar de vreselijk uiteenlopende manieren waarop wij mensen kunnen omgaan met onzekerheid, verlies en rouw. Dat klinkt zwaar, en de eerste helft van het eerste seizoen is dat het ook (loeizwaar zelfs), maar wie doorzet, wordt beloond met een hart vol verwondering, liefde en compassie voor de ander”. Hear hear!

12. Over zware kost en empathie gesproken: ik heb na lang uitstellen het journalistieke oorlogsboek Dispatches van Michael Herr gelezen. Het staat bekend als hét boek dat je de gekte van oorlog laat voelen. Herr was oorlogscorrespondent in Vietnam toen de Amerikanen daar vochten. Zijn stukken voor Esquire groeiden uit tot klassiekers en hij werkte zowel met Francis Ford Coppola als Stanley Kubrick aan hun iconische Vietnamfilms Apocalypse Now en Full Metal Jacket. Ik had het boek al lang liggen, maar keek er tegenop. Door de oorlogen in Oekraïne en het Midden-Oosten besloot ik er toch aan te beginnen. Herrs reflecties op zijn eigen vak klinken ook nu pijnlijk accuraat: “The press got all the facts (more or less), it got too many of them. But it never found a way to report meaningfully about death, which of course was really what it was all about. Conventional journalism could no more reveal this war than conventional firepower could win it...”. Bedwelmend boek.

13. De CEO van de toekomst is een schrijver. Lees deze ode aan “writing-first practitioners” van Eleanor Warnock. Schrijven dwingt je om na te denken over wat je belangrijk vindt. Wie helder schrijft, denkt helder, en dat zie je terug in alles wat zo iemand verder doet. Dat geldt trouwens ook als je geen CEO bent. Zeker als de halve wereld schrijven aan een taalmodel uitbesteedt.

14. Ik vind dat veel restaurants op elkaar lijken - ja leuk weer beurre blanc - maar vond het eten bij Nikotin in Amsterdam-Noord echt origineel. Hete saus, grill en je moet veel dingen met slabladeren vastpakken. Tip!

15. Zo blij dat er deze maand een nieuw album uitkomt van de band Bleachers. Er staan al een paar nummers online, zoals het broeierige you and forever. In de clip zie je frontman Jack Antonoff. Hij is een belangrijke ex waar Lena Dunham in haar biografie over schrijft (zie tip 9). Antonoffs tegenspeler is zijn nieuwe liefde en vrouw, Margaret Qualley. Zij speelt op haar beurt in The Leftovers, de serie die Anke hierboven tipte. Daarmee is alles rond en het einde van de nieuwsbrief bereikt. Geniet van de muziek:

Dank voor het lezen voor mijn algoritme- en advertentievrije nieuwsbrief! Ik hoop dat je wat aan de tips hebt. Zo ja, laat het me vooral weten met een korte mail terug. Vind ik altijd leuk om te horen.

Mocht je een boek uit mijn lijstje willen kopen, bekijk dan ook dit overzicht van lokale boekhandels dat ik heb gemaakt.

Met een hartelijke groet,

Ernst-Jan Pfauth