Je smaak overbrengen is een superkracht

De 15 tips van de maand maart. Met een geweldige Wes Anderson-tentoonstelling, een loopgravenroman, het zakelijke geheim achter Kabouter Plop en een ondergewaardeerd hotel

Hi, ik ben Ernst-Jan Pfauth, mede-oprichter van De Correspondent en schrijver van Intentioneel leven. Elke maand deel ik een algoritmevrij lijstje van 15 aanbevelingen over cultuur, creativiteit, ondernemerschap en focus. Ben je nog geen lid? Geef je net als meer dan 32.000 anderen op:

1. Het goed kunnen overbrengen van je smaak aan AI is ‘een redactionele superkracht’ in je werk. Dat zegt Kate Lee, hoofdredacteur van techpublicatie Every. In een podcast vertelt ze hoe ze in een gedeeld Claude-project een stijlgids van 400 regels heeft gemaakt. Ze vraagt aan haar schrijvers en redacteuren om hun stukken eerst langs deze gids te halen via Claude. Daardoor krijgt Lee schonere artikelen te zien en heeft ze meer tijd en energie om zich te richten op de inhoud in plaats van oppervlakkige fouten. Zelf ga ik nog een stap verder: ik bewaar mijn stijlgidsen als bestanden op mijn harde schijf, in plaats van in Claude's instellingen. Ook alle aanscherpingen van de stijlgids laat ik Claude lokaal vastleggen. Zo ben ik eigenaar van mijn smaak en kan ik altijd makkelijk van taalmodel wisselen.

2. Ik heb al best veel saaie klusjes uitbesteed aan AI-agents. Dat scheelt tijd en ik krijg meer voor elkaar. Maar ik zie ook een gevaar: ik ben continu aan het contextswitchen. Elke keer als een agent bezig is, pak ik even een ander klusje op. Maar na een paar minuten komt die oude klus weer terug. Vanaf dat moment werk ik aan twee dingen tegelijk. Dit gaat de hele tijd zo. Daardoor ben ik aan het einde van de werkdag onnodig gaar en denk ik tijdens het werken minder diep na. Voornemen: de rust opbrengen om tijdens denkwerk gewoon even rustig op de agent te wachten.

3. AI kan je beter laten schrijven. Juist als je het niet gebruikt, maar wel de dreigende adem in je nek voelt. Dat leerde ik tijdens een wandeling met Joris Luyendijk. Hij schrijft dankzij het bestaan van AI met meer gevoel, en dat leverde een weergaloos stuk over Europese soevereiniteit op. Trouwens, Luyendijk op Bluesky is een geweldige manier om op de hoogte te blijven van de geopolitieke problemen waar Europa voor staat en luister ook zeker naar zijn nieuwe interview bij de Ongelooflijke Podcast:

4. Philip Huff publiceerde zijn grootste roman tot nu toe: Een goed nest. Deze familieroman omspant decennia en er zitten zoveel prachtige observaties over het leven in. Alle rijkdom die Philip tot zich neemt – van gedichten tot songteksten tot filosofie tot het leven van alle dag – komt in dit boek tot uiting. Een voorbeeld:

‘Kunst is een soort wraak op omstandigheden,’ zei hij. ‘Op pech, verlies, pijn, een overvloed aan privilege en moedwillige onwetendheid. Als je er iets van maakt, ben je niet langer verslagen door deze gebeurtenissen. Alleen al door ze vast te leggen, te tonen, maak je een stap. Die van inzicht. En dat inzicht is de eerste stap naar verandering.’

5. Ik keek deze maand twee documentaires over twee totaal verschillende kunstenaars. In Apolonia Apolonia (2022) volg je de jonge Pools-Franse kunstenaar Apolonia Sokol in hoe ze haar plek zoekt in de transactionele kunstwereld. Daar is weinig ruimte voor de diepte van de gevoelens die zij – en haar metgezellen – hebben bij hun kunst en de staat van de wereld. En in Zet ’m op, Isabella! (2026) ontmoet je de vierennegentigjarige Italiaanse kunstenaar Isabella Ducrot die pas in de winter van haar leven doorbreekt. Zij hoeft niets meer van de kunstwereld, en juist dat maakt galeriehouders gek van verlangen. Allebei absolute aanraders op NPO Start. Dank aan Esther Verwijs voor de tips.

6. Haha, ik las met veel plezier dit The New York Times-artikel over hoe Pizza Hut een aantal vestigingen heeft omgebouwd tot jaren negentig-tijdscapsules. Alles is er weer zoals millennials en oudere generaties het kennen: het tafelkleed, de salad bar en de rode plastic bekers. Ja, deels is dit slimme nostalgiemarketing. Maar ik zie er ook een oprecht verlangen van de bezoekers in naar een tijd waarin uit eten gaan om elkaar draaide, in plaats van die zwarte spiegels in onze broekzakken.

7. Oké, dit klinkt heel Consumentenbond-achtig, maar ik ben nog nooit een hotel tegengekomen met zo’n goede prijs-kwaliteitverhouding als Hotel Staatsman in Zwolle. Qua interieur kan dit voormalige raadhuis zich meten met de beste vijfsterrenhotels. Ik sliep voor een special occasion in het oude kantoor van de commissaris van de koningin, met plafondschilderingen vier meter boven mijn hoofd, een schitterende schouw en vrijstaand bad. Zo’n kamer vind je in Nederland zelden voor onder de 1000 euro, en hier betaal je er nog geen derde voor. Ja, dat is nog steeds veel geld, maar als je het je kunt veroorloven is dit esthetische spektakel het absoluut waard.

8. Tijdens mijn verblijf in Zwolle zag ik in museum de Fundatie dit mooie citaat van schrijver Ben Okri (tip: lees zijn The Famished Road):

Misschien zijn er maar drie soorten verhalen: die we beleven, die we vertellen en die onze ziel helpen omhoog te vliegen naar een beter leven.

9. Afgelopen maand zag ik eindelijk het toneelstuk De Zaak Shell. Ik weet niet waarom ik er zes jaar over heb gedaan om hierheen te gaan. Vijf monologen - van onder anderen een Shell-directeur, een politicus en een milieuactivist - lieten me realiseren dat de klimaatcrisis ook een verantwoordelijkheidscrisis is. De komende week spelen ze nog in Tiel, Eindhoven, Arnhem en Amsterdam.

10. Zeer onder de indruk van In Memoriam (vertaald: Door het grote vuur) van Alice Winn. Ik kreeg deze roman voor mijn verjaardag van mijn uitgeefcollega's. Twee Engelse kostschooljongens zijn verliefd op elkaar zonder dat ze het van de ander weten. Als de Eerste Wereldoorlog uitbreekt, meldt één zich aan voor het front om aan zijn gevoelens te ontsnappen. Maar dan volgt de ander hem de loopgraven in. Ik vond het indrukwekkend hoe Winn aan de hand van een verhaal over twee jongens die bij elkaar willen zijn, je laat doorleven hoe allesvernietigend een loopgravenoorlog is. Een oorlog zoals die zich nu ook op een paar uur rijden van ons afspeelt.

11. In de Verenigde Staten struikel je over de ene na de andere sterke bedrijfsbiografie, in de Lage Landen zijn die een stuk zeldzamer. Daarom las ik met veel plezier Van hond naar honderd van Thomas Smolders. Hij beschrijft de opkomst van de ‘Europese Disney’, Studio 100. Dat mediabedrijf met meer dan 300 miljoen euro jaarlijkse omzet en duizenden medewerkers ken je wellicht van Samson & Gert, K3, Kabouter Plop, Mega Mindy en nog vele andere lichtirritante personages, maar ze maken ook Marvel-animaties voor Disney+ en een Stranger Things-spin-off voor Netflix. Ik vond het fascinerend hoe dit bedrijf is opgebouwd met een mix van intuïtie en zakelijke precisie. Luister je liever? Alexander Klöpping en ik hebben Thomas ook geïnterviewd.

12. Ik was in Londen voor de Book Fair en bezocht het Design Museum voor een groot Wes Anderson-retrospectief. Meer dan 700 objecten uit het persoonlijke archief van de regisseur waren prachtig uitgestald: storyboards, notitieboeken, poppen, miniatuurmodellen, kostuums zoals Margot Tenenbaums bontjas en het roze Grand Budapest Hotel op schaal. De soundtracks brachten me meteen terug naar de tijd dat ik zo ongeveer elke maand The Darjeeling Limited keek. Ik vond het tof om te zien hoe Anderson decennialang compromisloos zijn eigen smaak volgt en zich niks van modes aantrekt. Gevolg is dat het er in 2026 nog steeds allemaal tijdloos uitziet. Tot en met 26 juli te zien.

De notitieboeken van Wes Anderson

13. Als je last-minute naar Londen kunt gaan: met Eurostar Snap betaal je tot de helft minder voor je treinkaartje als je flexibel bent met je vertrektijd. En eet bij Midden-Oosters vegetarisch restaurant Bubala (leuker dan die dure Ottolenghi-zaken). Ik at in Spitalfields, maar ze zitten ook in Soho en op King’s Cross.

14. Laatst stond ik op de pont te wachten en zag ik onderstaande reclame. Ik denk niet dat dé Yves Saint Laurent deze esthetiek aan had zien komen:

15. Deze Instagramcomedian maakt fulltime de spraakmodus van ChatGPT belachelijk, en dat is genieten:

@husk.irl

Husk on Instagram: "I’ll let you know how it goes"

Trouwens, als je ook graag om domme AI lacht en tegelijkertijd een breed publiek wil helpen doorgronden hoe diezelfde technologie de wereld kan veranderen (ten goede of ten kwade), check dan de twee vacatures die we bij AI Report hebben. We zoeken een redacteur en marketeer. Wellicht kunnen we samenwerken!