Abonneer nu

1. Het goed kunnen overbrengen van je smaak aan AI is ‘een redactionele superkracht’ in je werk. Dat zegt Kate Lee, hoofdredacteur van techpublicatie Every. In een podcast vertelt ze hoe ze in een gedeeld Claude-project een stijlgids van 400 regels heeft gemaakt. Ze vraagt aan haar schrijvers en redacteuren om hun stukken eerst langs deze gids te halen via Claude. Daardoor krijgt Lee schonere artikelen te zien en heeft ze meer tijd en energie om zich te richten op de inhoud in plaats van oppervlakkige fouten. Zelf ga ik nog een stap verder: ik bewaar mijn stijlgidsen als bestanden op mijn harde schijf, in plaats van in Claude's instellingen. Ook alle aanscherpingen van de stijlgids laat ik Claude lokaal vastleggen. Zo ben ik eigenaar van mijn smaak en kan ik altijd makkelijk van taalmodel wisselen.

2. Ik heb al best veel saaie klusjes uitbesteed aan AI-agents. Dat scheelt tijd en ik krijg meer voor elkaar. Maar ik zie ook een gevaar: ik ben continu aan het contextswitchen. Elke keer als een agent bezig is, pak ik even een ander klusje op. Maar na een paar minuten komt die oude klus weer terug. Vanaf dat moment werk ik aan twee dingen tegelijk. Dit gaat de hele tijd zo. Daardoor ben ik aan het einde van de werkdag onnodig gaar en denk ik tijdens het werken minder diep na. Voornemen: de rust opbrengen om tijdens denkwerk gewoon even rustig op de agent te wachten.

3. AI kan je beter laten schrijven. Juist als je het niet gebruikt, maar wel de dreigende adem in je nek voelt. Dat leerde ik tijdens een wandeling met Joris Luyendijk. Hij schrijft dankzij het bestaan van AI met meer gevoel, en dat leverde een weergaloos stuk over Europese soevereiniteit op. Trouwens, Luyendijk op Bluesky is een geweldige manier om op de hoogte te blijven van de geopolitieke problemen waar Europa voor staat en luister ook zeker naar zijn nieuwe interview bij de Ongelooflijke Podcast:

4. publiceerde zijn grootste roman tot nu toe: Een goed nest. Deze familieroman omspant decennia en er zitten zoveel prachtige observaties over het leven in. Alle rijkdom die Philip tot zich neemt – van gedichten tot songteksten tot filosofie tot het leven van alle dag – komt in dit boek tot uiting. Een voorbeeld:

‘Kunst is een soort wraak op omstandigheden,’ zei hij. ‘Op pech, verlies, pijn, een overvloed aan privilege en moedwillige onwetendheid. Als je er iets van maakt, ben je niet langer verslagen door deze gebeurtenissen. Alleen al door ze vast te leggen, te tonen, maak je een stap. Die van inzicht. En dat inzicht is de eerste stap naar verandering.’

5. Ik keek deze maand twee documentaires over twee totaal verschillende kunstenaars. In Apolonia Apolonia (2022) volg je de jonge Pools-Franse kunstenaar Apolonia Sokol in hoe ze haar plek zoekt in de transactionele kunstwereld. Daar is weinig ruimte voor de diepte van de gevoelens die zij – en haar metgezellen – hebben bij hun kunst en de staat van de wereld. En in Zet ’m op, Isabella! (2026) ontmoet je de vierennegentigjarige Italiaanse kunstenaar Isabella Ducrot die pas in de winter van haar leven doorbreekt. Zij hoeft niets meer van de kunstwereld, en juist dat maakt galeriehouders gek van verlangen. Allebei absolute aanraders op NPO Start. Dank aan Esther Verwijs voor de tips.

6. Haha, ik las met veel plezier dit The New York Times-artikel over hoe Pizza Hut een aantal vestigingen heeft omgebouwd tot jaren negentig-tijdscapsules. Alles is er weer zoals millennials en oudere generaties het kennen: het tafelkleed, de salad bar en de rode plastic bekers. Ja, deels is dit slimme nostalgiemarketing. Maar ik zie er ook een oprecht verlangen van de bezoekers in naar een tijd waarin uit eten gaan om elkaar draaide, in plaats van die zwarte spiegels in onze broekzakken.

7. Oké, dit klinkt heel Consumentenbond-achtig, maar ik ben nog nooit een hotel tegengekomen met zo’n goede prijs-kwaliteitverhouding als Hotel Staatsman in Zwolle. Qua interieur kan dit voormalige raadhuis zich meten met de beste vijfsterrenhotels. Ik sliep voor een special occasion in het oude kantoor van de commissaris van de koningin, met plafondschilderingen vier meter boven mijn hoofd, een schitterende schouw en vrijstaand bad. Zo’n kamer vind je in Nederland zelden voor onder de 1000 euro, en hier betaal je er nog geen derde voor. Ja, dat is nog steeds veel geld, maar als je het je kunt veroorloven is dit esthetische spektakel het absoluut waard.

8. Tijdens mijn verblijf in Zwolle zag ik in museum de Fundatie dit mooie citaat van schrijver Ben Okri (tip: lees zijn The Famished Road):

Misschien zijn er maar drie soorten verhalen: die we beleven, die we vertellen en die onze ziel helpen omhoog te vliegen naar een beter leven.

9. Afgelopen maand zag ik eindelijk het toneelstuk De Zaak Shell. Ik weet niet waarom ik er zes jaar over heb gedaan om hierheen te gaan. Vijf monologen - van onder anderen een Shell-directeur, een politicus en een milieuactivist - lieten me realiseren dat de klimaatcrisis ook een verantwoordelijkheidscrisis is. De komende week spelen ze nog in Tiel, Eindhoven, Arnhem en Amsterdam.

10. Zeer onder de indruk van In Memoriam (vertaald: Door het grote vuur) van Alice Winn. Ik kreeg deze roman voor mijn verjaardag van mijn uitgeefcollega's. Twee Engelse kostschooljongens zijn verliefd op elkaar zonder dat ze het van de ander weten. Als de Eerste Wereldoorlog uitbreekt, meldt één zich aan voor het front om aan zijn gevoelens te ontsnappen. Maar dan volgt de ander hem de loopgraven in. Ik vond het indrukwekkend hoe Winn aan de hand van een verhaal over twee jongens die bij elkaar willen zijn, je laat doorleven hoe allesvernietigend een loopgravenoorlog is. Een oorlog zoals die zich nu ook op een paar uur rijden van ons afspeelt.

11. In de Verenigde Staten struikel je over de ene na de andere sterke bedrijfsbiografie, in de Lage Landen zijn die een stuk zeldzamer. Daarom las ik met veel plezier Van hond naar honderd van . Hij beschrijft de opkomst van de ‘Europese Disney’, Studio 100. Dat mediabedrijf met meer dan 300 miljoen euro jaarlijkse omzet en duizenden medewerkers ken je wellicht van Samson & Gert, K3, Kabouter Plop, Mega Mindy en nog vele andere lichtirritante personages, maar ze maken ook Marvel-animaties voor Disney+ en een Stranger Things-spin-off voor Netflix. Ik vond het fascinerend hoe dit bedrijf is opgebouwd met een mix van intuïtie en zakelijke precisie. Luister je liever? Alexander Klöpping en ik hebben Thomas ook geïnterviewd.

12. Ik was in Londen voor de Book Fair en bezocht het Design Museum voor een groot Wes Anderson-retrospectief. Meer dan 700 objecten uit het persoonlijke archief van de regisseur waren prachtig uitgestald: storyboards, notitieboeken, poppen, miniatuurmodellen, kostuums zoals Margot Tenenbaums bontjas en het roze Grand Budapest Hotel op schaal. De soundtracks brachten me meteen terug naar de tijd dat ik zo ongeveer elke maand The Darjeeling Limited keek. Ik vond het tof om te zien hoe Anderson decennialang compromisloos zijn eigen smaak volgt en zich niks van modes aantrekt. Gevolg is dat het er in 2026 nog steeds allemaal tijdloos uitziet. Tot en met 26 juli te zien.

13. Als je last-minute naar Londen kunt gaan: met Eurostar Snap betaal je tot de helft minder voor je treinkaartje als je flexibel bent met je vertrektijd. En eet bij Midden-Oosters vegetarisch restaurant Bubala (leuker dan die dure Ottolenghi-zaken). Ik at in Spitalfields, maar ze zitten ook in Soho en op King’s Cross.

14. Laatst stond ik op de pont te wachten en zag ik onderstaande reclame. Ik denk niet dat dé Yves Saint Laurent deze esthetiek aan had zien komen:

15. Deze Instagramcomedian maakt fulltime de spraakmodus van ChatGPT belachelijk, en dat is genieten:

Trouwens, als je ook graag om domme AI lacht en tegelijkertijd een breed publiek wil helpen doorgronden hoe diezelfde technologie de wereld kan veranderen (ten goede of ten kwade), check dan de twee vacatures die we bij AI Report hebben. We zoeken een redacteur en marketeer. Wellicht kunnen we samenwerken!

Abonneer nu

1. Ik word vrolijk van deze statistiek: “Volgens een meting van het Landelijk Kenniscentrum Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) uit 2023 zijn er in Nederland naar schatting negen miljoen amateurkunstenaars: mensen die naast hun werk, studie, zorg of pensioen op eigen houtje kunst maken. Daaronder vallen niet alleen beeldende kunst, maar allerlei creatieve bezigheden, zoals dans, zang, theater, creatief schrijven en muziek.” Om dit te vieren, wijdt Museum Arnhem een tentoonstelling aan amateurkunstenaars.

2. Ik worstelde met het uitleggen aan mijn kinderen wat de gevaren van Roblox zijn zonder te klinken als een nare onheilsprofeet. Toen kwam ik het kinderboek Mia & James en het grote online avontuur tegen. Dat bleek een heel luchtige en visueel aantrekkelijke manier om het er met hen over te hebben. Tip voor de ouders onder jullie!

3. Laatst gekregen in een café: chilipeper en salie in m’n gemberthee. Vast recept nu.

4. De afgelopen maand heb ik me volledig verloren in een dubbele oorlogstrilogie van de Britse schrijver Olivia Manning (1908-1980). Ze beschrijft, deels autobiografisch, hoe hoofdpersoon Harriet Pringle met haar kersverse echtgenoot in 1939 naar Boekarest verhuist. Haar man Guy geeft daar namens de Britse overheid Engelse les aan de universiteit. Op de dag dat ze aankomen, valt Hitler Polen binnen. Het echtpaar begeeft zich in kringen van aan lager wal geraakte prinsen, ongrijpbare diplomaten en dubieuze oorlogscorrespondenten. Manning schrijft prachtig over hoe dit societyleventje voortkabbelt, terwijl de fascistische donderwolk groeit. Ik ben inmiddels in boek vijf en betreur het toekomstige uitlezen nu al. Deel 1 is naar het Nederlands vertaald, deel 2 volgt spoedig. In het origineel: The Balkan Trilogy en The Levant Trilogy.

5. Met open mond gekeken naar de eerste aflevering van de Deense docuserie Advocaat van de onderwereld. Een corrupte bedrijfsjurist komt tot inkeer en zet samen met journalisten een undercoveroperatie op. In haar kantoor delen onder toeziend oog van verborgen camera’s criminelen de ene na de andere corruptiezaak met haar. De bevindingen leidden zelfs tot wetsvoorstellen in Denemarken. Je weet echt niet wat je ziet (op NPO Start).

6. Af en toe dit citaat herlezen:

7. Sinds kort vraag ik aan mijn favoriete schrijvers of ze een gastartikel willen schrijven voor mijn publicatie Intentioneel Leven. Philip Huff deelde een prachtig gedicht over zelfacceptatie. Simon van Teutem vertelde waarom 2026 voor hem ‘het jaar van de nee’ is. Binnenkort volgen er bijdragen van en . Ik geniet heel erg van dit tijdschriftje spelen.

Oké, dan komt er nu een blokje over AI en creativiteit:

8. Hoe vaak heb jij het artikel ‘Something Big is Happening’ doorgestuurd gekregen? Maar liefst 84 miljoen mensen hebben dit essay op X gelezen en er zijn talloze opiniepagina’s over volgeschreven. De strekking: net als in februari 2020 staat er ons iets heel groots te wachten, maar steken we onze kop in het zand. Toen was het corona, nu is het AI. Zorg dat je dit keer wel voorbereid bent. Anders is je baan binnenkort vervangen door een AI-tool. Maar het belangrijkste advies ontbreekt in dit stuk. Dat heeft niks met technologie te maken. Wel met jouw talent.

9. De laatste weken heb ik veel ‘geprogrammeerd’ met Claude Code van het ethische AI-bedrijf Anthropic. Ik merk dat ik bij elk saai digitaal klusje denk: kan ik hier niet even een tooltje voor bouwen? Ik bouwde een browserextensie die me duiding van De Correspondent geeft bij nieuwsartikelen, een virtuele bibliotheek die al mijn boeknotities makkelijk doorzoekbaar maakt en samen met mijn kinderen eigen spelletjes. Ik vind Claude Code het tegenovergestelde van AI-zooi. Het is nieuw, creatief gereedschap. In deze podcast praten Alexander Klöpping en ik er verder over.

10. Dit is echt nerd territory, dus sla het vooral over als het je te ver gaat. Maar ik merk dat ik steeds vaker het notitiesysteem Obsidian ten faveure van Notion gebruik. Dat komt omdat Obsidian in tegenstelling tot clouddiensten als Notion je notities als bestanden op je harde schijf plaatst. Daardoor kan ik via Claude Cowork (ook al zo’n indrukwekkende nieuwe tool - uitleg hier) rechtstreeks in die bestanden werken. Ik ben bezig met een nieuw initiatief (snel meer daarover) en na elke brainstorm laat ik Cowork alle relevante secties in het plan automatisch aanpassen. Bovendien voelt het ook prettig dat ik met Obsidian echt eigenaar van mijn notitiebestanden ben. Notion is overigens nog wel superieur als het op samenwerken aankomt.

11. Terwijl ik experimenteer met deze nieuwe AI-tools, blijft deze constatering in mijn hoofd rondspoken: “De markt voor het je productief voelen is vele malen groter dan de markt voor echt productief zijn.” Ik wil niet klooien met tools om het klooien zelf. Het experimenteren moet wel echt mijn eigen doelen dienen. Dat probeer ik me sowieso altijd af te vragen bij technologie: dient het mij, of is het eigenlijk andersom?

12. Wat een rijkdom: een van m’n favoriete schrijvers heeft al zijn ideeën over het creatieve proces bij elkaar gebracht. schreef boeken als Everything Bad is Good for You en Where Good Ideas Come From. Hij heeft nu al zijn notities en essays over creativiteit, schrijven en nadenken in een AI-gedreven collectie verzameld. Met een chatbot kun je er vervolgens vragen over stellen. Bekijk zijn ‘architectuur van ideeën’.

Terug naar de orde van de dag:

13. Het doet pijn als ik in artikelen over de economische strijd tussen China en de VS lees dat Europa als mausoleum of irrelevant wordt afgedaan. Ik hoop dat we onze bijzondere levensstijl op dit continent economisch mogelijk kunnen blijven maken en zelfs een ‘continent van de kwaliteit’ kunnen worden. Daarom juich ik een initiatief als EU Inc toe. Deze grassroots lobbyclub pleit voor één Europese bedrijfsvorm die het makkelijker maakt om binnen Europa over de landsgrenzen heen te investeren. Dan hoeven onze innovatieve start-ups niet meer in Amerika hun hand op te houden voor groeigeld.

14. YamYam was het eerste pizzarestaurant met een houtoven in Amsterdam. Vrienden van mij hebben een jaar geleden uit liefde voor de stad deze iconische zaak overgenomen van de oprichter. Vanavond help ik in de bediening en er zijn nog een paar tafeltjes vrij. Gezellig als je langskomt! Reserveren kan hier.

15. Aanstaande donderdag ga ik naar White Lies in AFAS Live (er zijn nog kaartjes). Hoewel ik ze vooral ken van hun duistere anthems uit de zeroes, kan het nieuwe sfeervolle album me ook bekoren. Deze clip is Lynchiaans:

Abonneer nu

1. Ik keek naar de tweede aflevering van het vierde seizoen van Industry (HBO) en applaudisseerde bij de aftiteling. Ja, beetje gek beeld, maar ja, euforie hè? Je volgt in deze aflevering een Engelse lord die na een mislukt politiek avontuur teruggetrokken leeft in het familiehuis. Dan biedt een fintech-bro hem de positie van CEO aan, want die heeft zo’n aristocraat nodig voor het aanzien van zijn online bank. Wat volgt is een spektakel, een lyrische mash-up tussen Succession en Downton Abbey, met een geweldige dramatische ontwikkeling (die deed me dan weer denken aan de aflevering ‘Forks’ uit The Bear, waar je in één aflevering van personage Richie gaat houden). Kijk het, kan ook als losstaande aflevering, als je van tevoren een recap raadpleegt.

2. Ja, ik weet dat elk cultureel supplement de blockbustertentoonstelling over Erwin Olaf in het Stedelijk Museum Amsterdam al besproken heeft. Maar misschien dacht je net als ik: nou ja, komt wel, hoe indrukwekkend kan het zijn? Ik ben afgelopen zondag eindelijk geweest en kan je vertellen: zeer indrukwekkend. Loop over de hoofden en verbaas je erover hoe een pionier zulk emanciperend werk verrichtte dat hij vanuit de meest obscure clubs uiteindelijk koninklijk fotograaf werd. Ik liep opgetogen naar buiten. En een beetje verdrietig, omdat Olaf er niet meer is. Te zien tot 1 maart.

3. Wat als je opnieuw geboren werd, zonder te weten waar, wanneer of als wie: hoe zou je de wereld dan vormgeven? Dit gedachte-experiment is de sluier van onwetendheid van filosoof John Rawls. Je komt tot andere ideeën over rechtvaardigheid wanneer je de garanties van je eigen positie niet meeneemt. Deze Birth Lottery Simulator brengt Rawls idee tot leven. Draai aan het rad en zie hoe je leven eruit had gezien als je op een willekeurige andere plek was geboren. Dank aan lezer Bram van Duinen voor de tip.

4. Econoom Tyler Cowen luidt het einde van het boekentijdperk in. Ik denk dat hij ten prooi valt aan technologisch determinisme. Maar Cowen heeft wel een punt dat we door YouTube, TikTok, en podcasts van een geschreven naar een mondelinge cultuur gaan. Het nadeel daarvan: als je iets vertelt, kom je met veel meer bullshit weg dan wanneer je argumenten moet uitschrijven (hoi Trump). Cowen: “De mondelinge cultuur is vaak vloeiender, lastiger te beoordelen en te verifiëren, gevoeliger voor geruchten en kent minder poortwachters. [..] Een orale cultuur maakt het moeilijker om objectiviteit en analytisch denken te ontwikkelen en vast te houden.” Daarom blijf ik in ieder geval voor mezelf mijn belangrijkste ideeën uitschrijven.

5. Over boeken gesproken, technologiecriticus Cal Newport houdt de optie open dat TikTok voor video gaat betekenen wat paperbacks voor de boekenwereld hebben betekend: veel meer oppervlakkige content, maar ook meer ruimte voor nieuwe, serieuze makers. Toen een Amerikaanse uitgever in 1939 de goedkope pockets introduceerde, verwachtten literatuurliefhebbers pulp en verval. Maar in werkelijkheid werd het boek voor een groter publiek toegankelijker en diende zich een nieuwe lichting aan van schrijvers als Stephen King, Ursula K. Le Guin en Agatha Christie. Voor wie behoefte heeft aan een optimistisch tegengeluid.

6. Er gaat in het voetbal niets boven Bryan Brobbey die commentaar geeft op zijn eigen goals: ‘And then you see emotions’.

7. Matthijs van Nieuwkerk maakt elke werkdag een lijstje op Substack. Van vijf dringende adviezen aan restaurants tot de mooiste optredens in het Kennedy Centre. In staccato zinnetjes stoft Van Nieuwkerk vergeten helden af, overdenkt hij de ‘verwarde jaren’ die achter hem liggen en weet hij elke drie alinea’s een reden te vinden om over Aznavour te beginnen.

8. Sowieso is er op Substack steeds meer fijns te lezen in het Nederlands. Ik zette mijn 43 favoriete Nederlandstalige publicaties op een rij. Zo geeft zangeres Merol inzicht in haar activistische muziek, verruimt journalist Eline Derakhshan je mediadieet met tips uit het Midden-Oosten en zijn Yuki Kho en Isabel Heijne mijn favoriete kunstcritici.

9. In de vorige editie van deze nieuwsbrief vertelde ik dat ik geen takenlijst meer gebruik, maar alles wat ik wil of moet doen direct in mijn agenda zet. Daardoor zie ik ook meteen of het realistisch is wat ik van plan ben. Het geeft ook rust dat ik in drukke tijden alleen maar mijn agenda hoef te volgen. Enfin, die tactiek riep nogal wat vragen van jullie op, dus in dit artikel vertel ik tot in detail hoe deze realistische manier van plannen werkt.

10. De Amerikaanse koffiecultuur in één Britse video:

11. Zooo ik was de afgelopen weken totaal gegrepen door de boeken van de Brits-Hongaarse schrijver David Szalay. In Het vlees leeft hoofdpersoon István zijn leven als een blad dat wordt meegevoerd door de wind. Hij groeit op in armoede, verlaat zijn thuisland Hongarije en belandt via het leger en zijn werk als bodyguard in de absolute Londense elite. Maar als István dan eindelijk een wilsbesluit neemt, verandert zijn leven nóg ingrijpender. Echt een aanrader. En als je Het vlees goed vond, probeer dan ook Szalay’s verhalenbundel All That Man Is, over hoe het is om man te zijn in de eenentwintigste eeuw.

12. In de categorie ‘moderne klassiekers die ik nog niet las’: ik vond Atonement (2001) van Ian McEwan prachtig. Je volgt hoe een aristocratisch gezin zich verhoudt tot de getalenteerde zoon van de schoonmaker. Na een stroef begin trok McEwan me steeds dieper in een moeras van verraad. Alleen al de adembenemende scènes over de Britse evacuatie uit Duinkerken in de Tweede Wereldoorlog maken dit boek het lezen waard.

13. In het boek Als Rusland wint beschrijft de Duitse politicoloog Carlo Masala een realistisch scenario waarin Rusland met een simpele inval in Estland de Navo kan opbreken. Deze ultrakorte roman sterkte me nog meer in het gevoel dat we als Europeanen op elkaar zijn aangewezen, en dat we een sterk blok in de wereld kunnen vormen, als we dat willen. Om dit Europese geloof verder aan te wakkeren, lees ik nu Continent van de kwaliteit.

14. Nooit geweten dit, maar blij dat ik het nu weet: als je een andere taal gebruikt dan je moedertaal, creëer je afstand tot je intuïtie. Die afstand zorgt ervoor dat je minder automatisch reageert en bewuster nadenkt. Dat blijkt uit een meta-analyse van 47 experimenten. Handige lifehack als je voor een ingewikkelde beslissing staat: schrijf je overwegingen en twijfels in het Engels uit om tot een weloverwogen keuze te komen.

15. Meeleven met Sam Fender en Olivia Dean die samen een liedje zingen in een bomvol London Stadium:

💚 Persoonlijke update: afgelopen maand werd ik 40. In mijn andere nieuwsbrief Intentioneel leven (die verstuur ik elke vrijdagmorgen) deelde ik 40 dingen die ik in 40 jaar leerde. Ik kreeg daar zúlke mooie levenslessen voor terug, dat ik daar een bloemlezing van maakte: 28 levenslessen die ik van jullie leerde. Hopelijk vind je er iets moois tussen. Wil je mijn andere nieuwsbrief voortaan ook ontvangen? Geef je hieronder op:

Intentioneel Leven

Wil je meer rust, focus en voldoening in je dagelijks leven? Ernst-Jan Pfauth, mede-oprichter van De Correspondent en schrijver van het boek Intentioneel leven, deelt wekelijks beproefde tips en inzichten die je daarbij helpen.

Door Ernst-Jan Pfauth

Maar aan het einde van het jaar doe ik iets anders.

Sinds de sombere lockdownwinter van 2021 schrijf ik jaarlijks op wat ik dat jaar waardeerde. Van boeken tot inzichten en van lifehacks tot mooie muziek. Geen van de 29 dingen die ik noem is gesponsord. Een lijst waar je hopelijk net als ik vrolijk van wordt.

Ben je nog geen lid van deze nieuwsbrief en lees je net als 28.000 anderen graag mee? Geef je hier op:

Subscribe now

Oké, daar gaan we. Dit zijn 29 dingen die ik waardeerde in 2025:

📍Ik loop anders door de stad door dit advies dat filosoof Alicja Gescinska met me deelde: groet de mensen die zelden gegroet worden. Van de kassamedewerker tot de schoonmaker; zorg – tegen de tijdsgeest in – dat ze zich gezien voelen. Zo draag je bij aan ‘vermenselijking’, dat is het tegenovergestelde van ‘ontmenselijking’.

📍 Ik ben gek op die paar dagen tussen kerst en oudejaarsavond. Dan ervaar ik ruimte voor contemplatie. Samen met m’n geliefde blikken we in een boshotel op het jaar terug en maken we plannen voor het volgende. Daarvoor gebruiken we deze veertig reflectievragen.

📍 Dit jaar stopte ik met het gebruiken van een todo-lijst. In plaats daarvan zet ik alles wat ik wil doen direct in mijn agenda. Daardoor zie ik ook meteen of het realistisch is wat ik van plan ben. Het geeft ook rust dat ik in drukke tijden alleen maar mijn agenda hoef te volgen.

📍Een beetje 7-Eleven in Nederland: deze bananenschijfjes met pure chocolade uit de vriezer.

📍 Een van de meest verrassende romans die ik dit jaar las was The Great Passage van Shion Miura. Haar boek uit 2011 is ten onrechte niet naar het Nederlands vertaald. Het is een hartverwarmend verhaal over een groep sociale outcasts die in een wolkenkrabber in Tokio alles op alles zet om een nieuw woordenboek samen te stellen. Klinkt suf, maar probeer maar eens niet begeesterd te raken door dit boek. “The more you took a project to heart, the more your expectations of others on the team were bound to rise. The same way that if you loved someone, you wanted them to love you back.” Prachtige roman over zingeving vinden in je werk.

📍Lees je graag een roman die diametraal tegenover Miura staat? Kies dan Ontevreden van de Spaanse debutant Beatriz Serrano. Hoofdpersoon Marisa werkt voor een reclamebureau in Madrid en haat het corporate toneelspel. Alles is zogenaamd belangrijk, terwijl ze de zinloosheid van haar werk doorziet. Ik lees vaak nog een uur door terwijl mijn geliefde slaapt, maar bij dit boek ging dat niet omdat ik telkens hardop moest lachen.

📍 Dit jaar volgde ik DI-RECT in aanloop naar en tijdens hun historische concertreeks in De Kuip. Ik schreef het boek Echo van de Kuip puur voor m’n plezier en het werd een van de hoogtepunten van het jaar. Het is zo enthousiasmerend om te zien wat er gebeurt als een groepje vakidioten twee jaren lang alles op alles zet om de show van hun leven te organiseren. Het inspireerde me om minder dingen met meer aandacht te doen.

📍Mede door die realisatie bij DI-RECT legde ik dit mantra uit Cal Newports boek Slow Productivity op m’n bureau:

📍Met mijn dochter vul ik ‘s avonds het boekje Slaapklets in. Ik vind het echt een mooie speelse manier om met haar over de ervaringen van de dag te praten. Zo komen we verder dan de beruchte ‘Hoe was je dag?’ ‘Leuk’-uitwisselingen.

📍 Als ik in een koffiezaak werk tussen allemaal andere mensen met laptops, moet ik gniffelen als ik denk aan deze New Yorker-cartoon van Drew Dernavich:

📍 Deze zomer overleed tot mijn grote verdriet media-ondernemer Derk Sauer. Toen ik directeur van De Correspondent was, ging ik elke paar maanden bij Derk langs voor een mentorgesprek. Hij wist ingewikkelde problemen in een paar minuten tot de essentie terug te brengen en gaf advies. “Nooit ‘s avonds werken!” Ik koester hoe Derk niet alleen een voorvechter van de journalistiek was, maar ook een familieman. En hoe hij, in tegenstelling tot andere extreem succesvolle mannen, het leven niet zag als een zero-sum-game, maar iedereen om zich heen juist heel veel gunde. Die levenslessen draag ik voor altijd bij me.

📍 Ik heb onder de loopbrug van m’n dijkhuisje een buitendouche met warm water gebouwd. Past allemaal net. Er hangt een douchegordijn uit beleefdheid naar de buren. Beetje raar, maar in de kou douchen met uitzicht op de sterren is voor mij de lifehack van het jaar, haha.

📍Ondertussen zegden we een grote verbouwing af. Wilden we echt maandenlang stof, stress en een grotere hypotheekschuld voor wat extra vierkante meters? In plaats daarvan kochten we een luxe slaapbank en hebben we onze woonkamer omgetoverd tot een soort hotelkamer met buitendouche. We zitten met het gezin toch altijd in de woonkeuken. Als we gasten krijgen, klappen we het bed in. Laatst organiseerden we een feestje, met statafels en alles, en ik dacht: ‘we staan nu in principe in de slaapkamer te borrelen’. Vierkante meters zijn over rated (wij Nederlanders denken sowieso het meeste vierkante meter per persoon nodig te hebben van alle EU-landen).

📍 Dit citaat uit Caledonian Road van Andrew O’Hagan, een roman over de Britse elite. Over hoe vrienden de grenzen van wie we (willen) zijn kunnen verleggen:

“Campbell had William nodig zoals sommige mensen een sigaret nodig hebben, of zoals anderen moeten gokken of zich te buiten gaan aan drank. William was een van zijn risico’s. Zijn uiterste grens. We hebben een vriend nodig die de reikwijdte van onszelf belichaamt. William leek in niets op Campbell, maar was onmisbaar voor zijn gevoel van wat een mens kan zijn.”

📍Ik liep samen met een vriend een stuk van de Portugese Fishermen’s trail. Langs oceaankliffen, door duinheides en soms kilometers mul zand. Ik heb nog nooit zulke pijnlijke benen gehad maar het was het absoluut waard.

📍 Ik reisde dit jaar naar Antwerpen om psychiater Dirk De Wachter te ontmoeten. Hij deelde in ons gesprek deze inspirerende opdracht:

‘Het is de ethische plicht van de gelukkige mens, die uit een warm nest komt en graag wordt gezien en het goed heeft, om de lastigheid van de wereld te zien en er iets mee te doen.”

📍 De afgelopen tien jaar ontvang ik een steady stroom aan geboortekaartjes. In de eerste jaren wilde ik een kaartje terugschrijven – met de hand, mind you – en die op de post doen. Maar in de drukte van het dagelijks leven schoof ik dat klusje soms weken uit en er lopen nu ook een paar kleuters rond wiens geboorte ik nooit met een kaartje heb gevierd. Dit jaar leerde ik: leg als je iets aardig wil doen de lat niet de hoog en doe het meteen. Hup, gewoon een digitaal kaartje. En als ik denk ‘hoe zou het met die en die gaan’ stuur ik meteen een appje, in plaats van dat ik eindeloos delibereer over de juiste bewoordingen.

📍 De serie van het jaar was voor mij Task (HBO). Niet geschikt voor iedereen, want veel bendegeweld. Maar het is ook een diep menselijk verhaal over thema’s als familie, adoptie, kansengelijkheid en kwetsbaarheid. Bij de laatste afleveringen zat ik onbedaarlijk te snikken op de bank. Mark Ruffalo speelt een FBI-agent en voormalig priester die een bende moet opsporen terwijl hij nog rouwt over een familietragedie. Het bijzondere aan Task is dat je ook van zijn tegenspeler, de bendeleider, gaat houden:

📍Het boek dat zakelijk het meeste impact op me had was Buy Back Your Time van Dan Martell. Volgens deze Canadese auteur zijn veel ZZP’er en ondernemers slecht in delegeren. Daardoor verspillen ze tijd aan werk dat ze niet onderscheidend maakt. Martell helpt je je ‘buy back rate’ te berekenen: hoeveel je per uur mag uitgeven aan hulp, zodat jij je kunt richten op waar je echt het verschil maakt (en werkgelegenheid creëert). Hij legt dat op precies het juiste abstractieniveau uit. Ook in het Nederlands te krijgen. Ik had dit boek graag tien jaar eerder gelezen.

📍 De podcast waar ik dit jaar wederom het meest naar luisterde was How I Write. Daar leerde ik van Jonathan Franzen dat je om je personages moet kunnen lachen. Als dat nog niet lukt, heb je niet genoeg afstand genomen van het onderwerp. Volgens hem leidt dat tot saaie moralistische boeken. En Morgan Housel van The Psychology of Money vertelde dat hij optimaliseert voor Kindle-highlights, want ‘mensen herinneren zich geen boeken of paragrafen, ze herinneren ze zich zinnen’. Een aanrader als je van schrijven houdt.

📍 Ik begon dit jaar makkelijker aan dromen en plannen omdat ik kunstmatige deadlines voor mezelf organiseerde. Geleerd van Aaf Brandt Corstius. Ik had al een tijdje een idee voor een nieuw boek en een goede vriend gaf me een deadline voor het boekvoorstel. Na maanden uitstellen, lag het er nu opeens binnen een week.

📍Ooit wil ik, net als in de heerlijke minidocumentaire hieronder, een natuurvijver aanleggen. Misschien kan iemand me een deadline opleggen?

📍Ik ging naar Onbekommerd van . Het is zó knap hoe grappig en intelligent deze voorstelling is. Vaak overheerst bij cabaretiers of de grap of het idee. Bij Fransen niet. Je lacht je de hele avond suf en na afloop vraag je je af of je er niet per ongeluk een wegkijker bent. Als dat aantrekkelijk klinkt: er zijn hier en daar op zijn speellijst nog kaartjes te koop.

📍Als je net als ik creatief werk doet, maak je je vast weleens zorgen over AI. Begin dit jaar las ik een artikel dat handelingsperspectief bood. Alles wat netjes in een dataset past, wordt vroeg of laat geautomatiseerd. Dus richt je op je smaak en onvoorspelbaarheid. Ik merk bijvoorbeeld al dat ik gekker en vrijer ben gaan schrijven, om impliciet te laten merken dat ik een tekst zelf geschreven heb.

📍 Als je wil dat de schijnbare muzak in supermarkten en cafés voortaan tot leven komt, moet je de documentaire Yacht Rock kijken. De docu is niet heel bijzonder gemaakt, maar laat wel geweldig zien hoe al die zoete pop uit de jaren zeventig en tachtig uit de koker kwam van een kleine groep muzikanten rond Toto en Steely Dan. Zelfs een nummer als Human Nature van Michael Jackson. Ik hoor nu opeens óveral de stem van Michael McDonald.

📍 In alle duistere ellende gaf één boek me een nieuw politiek perspectief: Abundance van Ezra Klein en Derek Thompson. Zij laten zien hoe progressieve bestuurders zijn verleerd hoe ze woningen en infrastructuur moeten bouwen omdat ze in plaats van resultaat op het proces focussen. Ondertussen breekt rechts de overheid af. Vervolgens laten de auteurs zien hoe een overheid echt weer voor haar burgers kan werken. Veel Amerikaanse voorbeelden, maar ook inspirerend voor de Nederlandse politiek. Wie zou de Nederlandse Abundance kunnen schrijven? (Ik geef het graag uit!)

📍Ik vond het Musée de la Chasse et de la Nature een van de meest fascinerende musea dat ik in jaren bezocht. De basiscollectie is een oude, morbide en esthetisch overweldigende verzameling jachttrofeeën. Maar de huidige conservatoren hebben allerlei kritische bespiegelingen, absurdisme en educatieve informatie toegevoegd. Zoals een portrettengalerij van dieren die je net als zeventiende-eeuwse notabelen recht in de ogen kijken, en zo door de kunstenaar gelijk aan de mens worden gesteld. Maar ook allerlei prachtige kabinetten met gedichten, kunst en films over de natuur. Echt een aanrader.

📍 Ik zette dit jaar veel timers voor meer rust in m’n kop. Bijvoorbeeld wanneer ik koffiedronk met een vriend en wist dat ik over twee uur een podcastopname had. Dan hoefde ik niet steeds op m’n horloge te kijken, maar kon ik volledig in het gesprek opgaan. Alles wat ik op het juiste moment laat terugkomen via reminders, hoeft niet in mijn hoofd te blijven hangen. Zoals het onderhoud aan huis. Wil je dit ook doen? Lees hier wat voor timers ik allemaal heb staan.

📍Dit was mijn oorwurm van 2025:

Zo! Dit was ‘m. De 29 dingen die ik dit jaar de moeite waard vond. Vond jij deze nieuwsbrief de moeite waard? Laat het me weten met een hartje hieronder. Ik ga extra vrolijk de kerst in als ik zie wie er allemaal met plezier meeleest.

Ben je benieuwd naar vorige edities? Bekijk de 29 dingen die ik waardeerde in 2024, 2023, 2022 en 2021.

Tenslotte, wat waardeerde jij in 2025? Is er een boek, film, artikel, podcast of inzicht dat je te binnen schiet? Doe mij en je medelezers er een plezier mee en laat het weten in de comments:

Leave a comment

Subscribe now

1. Sinds kort gebruik ik Beeper, een app waar je alle DM’s en berichten van verschillende apps kunt laten binnenkomen. Of iemand me nu een berichtje stuurt via Instagram, LinkedIn, Signal, Telegram of WhatsApp: ik zie het in Beeper. Nu hoef ik niet meer een rondje te maken langs al die berichtenapps. En, dit is een groot voordeel, ik stel mezelf minder bloot aan de verslavende timelines van de sociale netwerken. De eerste vijf berichtendiensten kun je gratis toevoegen, daarna kost Beeper 10 euro per maand.

2. Koopzegels bij de Albert Heijn zijn een prima manier om zes procent rente over je spaargeld te ontvangen. Dat is een saaie financiële constatering, maar FD-columnist Milou Brand schreef er een heerlijk essay over dat je meeneemt naar de Vliegende Panters, Italiaanse zomervakanties, staatsobligaties en weer terug naar de koopzegels. Lees haar kapitale kanttekeningen.

3. De afgelopen maanden dook ik in boeken over de telegraaf, wasmachines en tekstverwerkers. Van al deze technologieën verwachtten mensen destijds dat ze veel tijd zouden besparen. Maar in werkelijkheid verhoogde mensen hun standaarden – zo gingen ze meer berichten aan elkaar sturen, kleding vaker wassen en véél nettere teksten afleveren – waardoor ze uiteindelijk weer net zo druk waren. Dat kan ons iets leren in dit AI-tijdperk, schrijf ik voor De Correspondent: als een AI-tool onze taken overneemt, maken wij gewoon een nieuw to-dolijstje (geen paywall).

4. The White Stripes mochten toetreden tot de Rock-’n-Roll Hall of Fame en Jack White deelde mooi advies in zijn toespraak: “Get your hands dirty and drop the screens and get out in your garage or your little room and get obsessed.”

5. Dankzij serierecensent Anke Meijer ontdekte ik de HBO-serie Task. Die is zeker niet voor iedereen, want er zit bruut bendegeweld in. Maar het is ook een diep menselijk verhaal over thema’s als familie, adoptie, kansengelijkheid en kwetsbaarheid. Bij de laatste afleveringen zat ik onbedaarlijk te snikken op de bank. Mark Ruffalo speelt een FBI-agent en voormalig priester die een bende moet opsporen terwijl hij nog rouwt over een familietragedie. Het bijzondere aan Task is dat je ook van zijn tegenspeler, de bendeleider, gaat houden. Lees Anke’s recensie in haar fijne serie-nieuwsbrief.

6. Winston Churchill was onbehouwen zichzelf en trad het leven met een ongekende gulzigheid tegemoet. Drie dingen wilde hij altijd binnen handbereik hebben: champagne, sigaren en een boeiende gesprekspartner. Alle aandacht moest áltijd op hem gericht zijn en hij had niet het vermogen naar anderen te luisteren. Dat leidde tot militaire blunders en veel menselijk leed. Maar tegelijkertijd wist hij zijn land bij elkaar te houden terwijl het Duitse bommen regende. Daarom lees ik van tijd tot tijd een biografie over deze fascinerende en onuitstaanbare man. In Churchill & Son beschrijft Josh Ireland de relatie tussen Winston en diens zoon Randolph. Die moest de derde politieke gigant in de Churchill-dynastie worden. Aan Randolphs ambitie en charisma lag het niet. Helaas ontbrak het hem aan de intellectuele nieuwsgierigheid en ijver die zijn vader wél had. Winston schreef zes tot acht uur aan een speech van veertig minuten, Randolph roeptoeterde blind de standpunten van zijn vader na. Hoe groter het verschil tussen Winstons ambitie voor zijn zoon en de werkelijkheid werd, hoe explosiever hun relatie. Als ze het dan weer bijlegden, zaten de twee aristocraten uren bij het vuur innig te praten. Dit boek overstijgt het persoonlijke verhaal van de Churchills en is een teder en bij vlagen onthutsend boek over vader-zoon-relaties.

7. Hartverwarmende en hilarische video: YouTuber Mattias Kranz koopt een octopus op de vismarkt. Thuis stopt hij het dier niet in de pan maar in een aquarium en doopt hem ‘Tako’. Daarna geeft hij de octopus een half jaar lang pianoles, tot ze samen de blues kunnen spelen. Ik vond deze video leuker dan My Octopus Teacher, haha. Mattias liet onlangs op YouTube weten dat Tako, ook al heeft hij de pensioengerechtigde leeftijd bereikt, nog steeds elke dag een riedeltje speelt.1

8. Wat kan leeftijdsgenoot Joost de Vries jaloersmakend intelligent én soepel schrijven. Echt zo genoten van zijn boek Hogere Machten, waarin hij vrijwel de hele twintigste eeuw gebruikt om een wervelende liefdesgeschiedenis te beschrijven tussen een topdiplomaat en een schrijver. Het verhaal begint in het voormalige Nederlands-Indië en zwerft vervolgens door het Londen van de Tweede Wereldoorlog en het naoorlogse Parijs. De Vries is het type schrijver dat het voor elkaar krijgt om Charles de Gaulle op grappige én geloofwaardige wijze in een cameo op te voeren. Zo’n roman waarvan je hoopt dat ze er een dramaserie met on-Hollands groot budget van maken. Trouwens, op 8 december verschijnt mijn Jonge Jaren-interview met hem, waarin hij onder andere vertelt hoe hij zijn baan als Chef Zondag bij de Volkskrant combineert met romanschrijven (schrijf je hier in als je een seintje wilt ontvangen).

9. Ik las, als zovelen, Beladen Huis van Christien Brinkgreve. Ze blikt na de dood van haar echtgenoot terug op hun huwelijk, en hoe ze daar een deel van zichzelf in verloor. Lijkt me doodeng om publiekelijk te schrijven over zoiets persoonlijks, maar in dit citaat komt de achterliggende noodzaak van haar boek mooi naar voren:

Schrijven, lees ik in De prijs die we betalen van de Israëlische schrijver David Grossman, is ‘het verzet van de ziel tegen de bange verkramping van onze geest’. Schrijven schept ruimte om uit die verkramping te raken en de losgeraakte delen bij elkaar te voegen tot een samenhangend geheel. Tot een verhaal dat ook door anderen herkend wordt, in de eigen varianten, rond de eigen thema’s.

10. Zo creëer je meer smartphonevrije momenten in je leven. Compagnon Alexander Klöpping en ik hebben alle manieren, hacks, gadgets en appjes die we gebruiken om ons telefoongebruik binnen de perken te houden op een rijtje gezet in een gratis online gids.

11. Alexander en ik maken het liefst al wandelend nieuwe plannen voor onze uitgeverij. Nadeel is dat je na anderhalf uur dan met een kop vol ideeën zit, maar niets op papier hebt. Daarom lopen we tegenwoordig voor gek met een pluizig DJI-microfoontje aan onze kraag dat onze wandelvergadering opneemt. Die opname transcriberen we met MacWhisper. Dat transcript voeren we dan aan ChatGPT met de volgende prompt, vooral het derde deel is zéér belangrijk:

Corrigeer eerst het transcript, maak daarna drie secties: 
1. Besluiten 
– Vat alle concrete besluiten samen. 
– Formuleer ze kort, scherp en ondubbelzinnig. 
– Bundel overlappende punten en verwijder ruis. 
2. Actiepunten 
– Maak een volledige to-do-lijst met wie wat doet + deadline (als genoemd)
– Noteer impliciete acties expliciet (als wij iets ‘moeten checken’ → actiepunt)
– Wees streng: wat is essentieel om de boel in beweging te houden? 
3. Grappige quotes
– Selecteer de meest typische uitspraken. 
– Zet ze sec en zonder context op een rij, voor toekomstig vermaak

12. ‘Agency’ is zowel een vaag psychologisch begrip als een sleutel tot een rijk leven. Dat schrijft auteur George Mack in een zeer toegankelijk artikel. Hij beschrijft drie eigenschappen die nodig zijn om aan plannen of dromen te beginnen die stiekem zo ambitieus zijn dat je er ongemakkelijk van wordt: scherp kunnen denken, snel in actie kunnen komen en niet bang zijn om ‘normaal’ over te komen. Ik vond het een goede schop onder m’n reet.

13. Toch even blijven hangen bij dit stel dat met twee honden in een luxe omgebouwde schoolbus een zwervend bestaan op Manhattan leidt (video).

14. Ik heb altijd het idee dat er in China op het gebied van innovatie van alles gebeurt wat me hier in het westen ontgaat. Daarom las ik Breakneck; China’s Quest to Engineer the Future van Dan Wang. Hij hanteert de tegenstelling dat ingenieurs in China de baas zijn, terwijl juristen de macht hebben in de Verenigde Staten. Bij de hoofdstukken over onvoorstelbare bouwprojecten en groene energie las ik met ontzag mee. Sinds 1980 heeft China een snelwegennetwerk gebouwd dat twee keer zo lang is als dat van de VS, een hogesnelheidsnet dat twintig keer zo groot is als dat van Japan, en bijna zoveel zonne- en windenergiecapaciteit als de rest van de wereld bij elkaar. Bij de hoofdstukken over wat er misgaat wanneer ingenieurs ook het leven achter de voordeur willen vormgeven, gruwelde ik. Ik moest het echt even wegleggen na het hoofdstuk over de verschrikkingen van de éénkindpolitiek. Dat gezegd hebbende, ik heb wel echt het gevoel dat ik de Chinese werkwijze beter begrijp na het lezen van dit boek.

15. Ik vind EILAND zo’n mooi lied. Gerson Main zingt over hoe je je dierbaren gunt zoveel mogelijk zichzelf te zijn, maar tegelijkertijd wil beschermen tegen de harde realiteit:

Persoonlijke update: dit spookte ik uit in november

Ik gaf met POM twee boeken uit: Smartphonevrij Opgroeien van de gelijknamige ouderbeweging en Thijs Launspach en Voorbereid van Ot van Daalen. De eerste lanceerden we in een pop-upwinkel met vintage Nokia’s en de tweede in een bomvolle Rode Hoed met een event over hoe goed Nederland is voorbereid op de zeven grootste rampscenario’s. In diezelfde prachtige zaal organiseerden Doortje Smithuijsen en ik Jonge Jaren Live, waarin we zangeres Merol, schrijver Joost de Vries en culinaire levenskunstenaar Yvette van Boven interviewden. Die gesprekken komen binnenkort online. Je kunt wel alvast naar nieuwe Jonge Jaren-afleveringen op Spotify luisteren met Noraly Beyer, Boris Dittrich, Romana Vrede, Arie Boomsma en Astrid Roemer. Tenslotte interviewde ik voor Nooit Meer Slapen op NPO Radio 1 Frank Ketelaar over zijn politieke dramaserie BuZa en onze gedeelde liefde voor The West Wing.

📍 Volgende maand verstuur ik traditiegetrouw mijn jaarlijkse lijstje met 29 dingen die ik waardeerde (eerdere edities: 2024, 2023, 2022 & 2021)

Vond je dit een goede of leuke editie? Laat het me weten met een hartje hieronder. Makes my day om te zien wie er meeleest!

Subscribe now

1. ‘Sociale’ media zijn niet langer sociaal. Uit juridische documenten van Meta blijkt dat we nog maar 7 procent van de tijd op Instagram en 17 procent van de tijd op Facebook besteden aan content van vrienden en familie. Wat doen we er dan wel? Analist Derek Thompson heeft het antwoord in een fascinerend artikel over de toekomst van media: televisiekijken.

2. Het sociale media-gebruik onder jongeren neemt voor het eerst af (zie grafiek). De verwachting is dat oudere doelgroepen hun voorbeeld gaan volgen. Volgens analist Greg Isenberg komt het door AI-slop (hoi Sora-filmpjes) en een gebrek aan authenticiteit. Hij verwacht dat de aandacht verschuift naar dingen die ‘langzaam, intentioneel en echt’ voelen. Denk aan evenementen (ik heb wel zin in een offline renaissance), ‘slow media’ zoals deze maandelijkse nieuwsbrief en privé chatgroepen. Lees zijn enthousiasmerende post: ‘Brainrot is OUT. meaning is IN.’

3. Als ouder kun je de neergang van sociale media niet rustig afwachten, denk ik. In de klas van mijn tienjarige zoon hebben veel kinderen al een smartphone. Ik ken de onderzoeken dat het schadelijk kan zijn voor zijn ontwikkeling en gezondheid, maar wil ook geen sociaal isolement voor hem. Hoe los ik dit op? Ik vind het een van de lastigste keuzes van het ouderschap. Sowieso is het een keuze waar je andere ouders ook bij nodig hebt. Alleen red je het niet. Daarom ben ik superblij dat we met POM het boek van de ouderbeweging Smartphonevrij Opgroeien uitgeven. Samen geschreven met psycholoog . Zelden voelde een boek zo urgent. Het boek biedt je concrete handvatten om grip te krijgen op deze lastige keuze. Met nuchtere feiten, herkenbare verhalen, een stappenplan per leeftijdscategorie, haalbare alternatieven, en vooral: praktische adviezen over hoe we als ouders samen een nieuwe norm kunnen stellen. Op 11 november komt het uit en je kunt het nu alvast voorbestellen. Samen krijgen we het voor elkaar!

4. Is offline gaan een nieuwe religie? Bekijk via je telefoon dit online kunstwerk dat perfect in de tijdsgeest past: offline.church.1

5. Mijn kantoor zit in de Montelbaanstoren, een prachtig verdedigingswerk dat in de zestiende eeuw door de Spanjaarden gebouwd is. Als je op de top staat, heb je een prachtig uitzicht over Amsterdam. Zo is mij verteld. Want ik durf mijn eigen kantoor niet te beklimmen. Laatst zat ik in een kabelbaan met vriend Marius Hordijk toen mijn hoogtevrees weer opspeelde. Hij deelde dit prachtige citaat uit het nummer Mi Fido Di Te van de Italiaanse zanger Jovanotti met me: “Hoogtevrees is niet de angst om te vallen, maar de wil om te vliegen”2. Voelde ik me een beetje beter door, al blijft het gênant, haha.

6. Je kan persoonlijke financiën zo ingewikkeld maken als je wilt. Maar door deze simpele ingreep groeide mijn financiële buffer de afgelopen tien jaar vanzelf.

7. Mijn zusje woont in Andalusië. Toen ik laatst op bezoek was, nam ze mee naar Genalguacil. Dit bergdorpje stroomde door een gebrek aan economisch perspectief langzaam leeg, tot er nog maar paar honderd inwoners over waren. Halverwege de jaren negentig besloot de burgemeester dat het anders moest. Hij nodigde elk jaar enkele kunstenaars uit voor een residentie en vroeg hen als tegenprestatie een kunstwerk in de publieke ruimte te maken. Inmiddels is Genalguacil tot een waar kunstdorp uitgegroeid en kan het leven van duurzaam toerisme. Er is nu zelfs een klein museum. De grote zaal is vernoemd naar de buurtbewoner die de eerste jaren de deur voor toeristen opendeed ❤️. ‘Rural revitalization through art’ heet dit. Een ander succesvoorbeeld is het Japanse kunsteiland Naoshima (met de beroemde pompoen van Yayoi Kusama). Ik vind het heel inspirerend beleid.

8. Hoe kun je jonge kinderen meenemen naar een ‘volwassen’ event, zoals een openingsfeestje of werkborrel, en ze betrekken zonder dat alles om hen draait? Priya Parker (van het fijne boek The Art of Gathering) geeft in dit artikel een mooi voorbeeld. Tijdens een kunstweekend kregen haar kinderen elk een notitieboekje met de opdracht: stel bezoekers de vraag ‘Wat kan kunst de wereld geven, in één woord?’ Ze gingen op in hun rol als mini-journalisten en voerden allerlei gesprekken, zonder dat het ineens een kinderpartijtje werd. Spontaniteit is waardevol, maar ik hou er ook van hoe iemand als Parker nadenkt over hoe je momenten van verbinding intentioneel kunt ontwerpen.3

9. Wat een sfeervol nieuw nummer van de Haagse band The Indien, met Marcel van Veenendaal: How Am I Gonna Love Myself.

10. Ik geniet altijd wel van dit soort ‘kijk-deze-New-Yorkse-kunstenaar-heeft-een-gigantisch-atelier-in-een-buurt-die-nu-onbetaalbaar-is-maar-waar-je-vijftig-jaar-geleden-niet-dood-gevonden-wilde-worden’-video’s:

11. Ik vermoedde al wel dat er in spaarprogramma’s van supermarkten en horecaketens veel geld omgaat, maar dat een bedrijf als Starbucks meer klanttegoeden beheert dan 80 procent van de Amerikaanse banken? Dat verbaasde me alsnog, haha. In het artikel The Bank of Starbucks las ik hoe de koffiezaak via hun app en cadeaukaarten bijna 2 miljard dollar aan prepaid koffie ‘verschuldigd’ is aan klanten. Dat geld is voor Starbucks een soort renteloze lening, waarvan 10 procent zelfs nooit wordt opgeëist. Ik ben na lezing weer wat minder naïef.

12. Poeh, ik las De Kremlinfluisteraar van Giuliano da Empoli en moet er nog steeds van bijkomen. De schrijver voerde gesprekken met Vladislav Soerkov, die jarenlang Poetins belangrijkste spindoctor was, en schreef op basis daarvan deze roman. Ik ben er Rusland en de stijl van bewust onvoorspelbare en chaotische potentaten als Poetin en Trump beter door gaan begrijpen en nog meer gaan vrezen. Lees bijvoorbeeld deze passage:

“De eerste helft van de twintigste eeuw is eigenlijk niets anders geweest dan dat: een titanenstrijd tussen kunstenaars. Stalin, Hitler, Churchill. Daarna kwamen de bureaucraten, want de wereld moest op adem komen. Maar inmiddels zijn de kunstenaars terug. Kijk maar om u heen. Waar je ook kijkt, zie je slechts avant-gardistische kunstenaars die beweren de realiteit niet te beschrijven maar te scheppen. Alleen is de stijl veranderd. Vandaag heb je in plaats van kunstenaars van de oude stempel personages uit realityshows. Maar het principe blijft hetzelfde.”

13. Heb je al een noodpakket? Tweederde van de Nederlanders nog niet. Begrijpelijk, het voelt overdreven. Maar de recente stroomuitval van een dag in Spanje laat zien dat een goede voorbereiding noodzakelijk is. Mijn zusje had bijvoorbeeld geen contant geld, waardoor ze niet kon tanken, waardoor ze niet naar een plek kon rijden waar nog wel stroom was. Jurist, journalist en rechter Ot van Daalen zet op een rij welke vier dingen je sowieso nodig hebt.

14. In het H’ART-museum (die naam 🙄) is nu een grote Brancusi-tentoonstelling te zien. Om dat te vieren deel ik een van m’n favoriete inspirational quotes van de beste man:

‘It is not difficult to create a work of art. What is difficult is to get yourself to do it.’

15. Laatst luisterde ik tijdens een road trip met een goede vriend non-stop naar de aanstekelijke muziek van de gortdroge Britse band Getdown Services. Muziek om blij van te worden, zoals deze knaller ‘Dog Dribble’. Mocht je vrijdagavond niets te doen hebben, ze spelen op London Calling in Amsterdam:

Tot slot, in het kader van de offline renaissance, een uitnodiging aan jou

Wat zijn de belangrijkste inspiratiebronnen van zangeres , culinaire levenskunstenaar en schrijver Joost de Vries? Hoe ziet hun creatieve proces eruit? Doortje Smithuijsen en ik gaan hen het volgende week vrijdagavond vragen tijdens een spectaculaire liveshow van onze podcast in De Rode Hoed. Koop je kaartjes hier, en dan zie ik je achteraf aan de bar. 🍻

Subscribe now

1. De zomer is voorbij, de agenda loopt vol. Juist nu heb je baat bij reflectie: wat verdient jouw aandacht, en wat niet? Daarom kost het e-book Intentioneel leven tijdelijk maar 5 euro. Alleen tot zondag, via Kindle, Kobo, Bol, de webshop van je lokale boekhandel en mijn eigen kiosk. Bestel ‘m nu.

2. Ik was onder de indruk van de novelle Ossenkop van Manik Sarkar. In dit tragikomische boek volg je het lot van een dorpsslager. Het is een verhaal zoals er duizenden waren in Nederland, met de opkomst van de supermarkt, de kansloze concurrentiestrijd, de onderwaardering van een ambacht en het wegvallen van het sociale weefsel. Dat is bij vlagen hartverwarmend dan wel hartverscheurend en zonder oordelen opgeschreven.

3. Sterke video van Harvard-professor Arthur C. Brooks over hoe ruimte voor verveling tot een spannender leven leidt:

4. Ik vind het heel belangrijk dat kinderen in het smartphonetijdperk ook nog leren hun verbeelding te gebruiken, hun taalgevoel ontwikkelen en zich te concentreren. Daarom probeer ik zoveel mogelijk boeken in huis te laten rondslingeren en mogen mijn kinderen in een boekhandel altijd een boek uitzoeken. Lang niet alle kids hebben dat privilege, en daarom steun ik deze Kinderboekenweek het leesfestival van Stichting SINA. Zij proberen zoveel mogelijk boeken én geld op te halen voor kinderen die onder de armoedegrens leven. Wil je ook doneren? Dat kan hier.

5. Nog even de was doen, die ene mail tikken, boodschappen halen, en dán mag ik rusten. Herkenbaar? Zolang je rust beschouwt als een beloning ná het afvinken van je lijstje, maak je het onbereikbaar. Want het lijstje is oneindig. Daarom is het beter rust te zien als iets wat je niet hoeft te verdienen, maar wat je gewoon tussendoor doet wanneer je de behoefte voelt. Een kop koffie in de zon vóór het opruimen. Een wandeling tussen twee meetings. Mijn voornemen: vaker rusten in beweging.

6. Ik las Het uur van de wolven van politicoloog Giuliano Da Empoli. Hij schrijft over de opkomst van autoritarisme en AI. Da Empoli heeft zich als adviseur in de hoogste politieke echelons begeven en laat zien hoe machtswellustelingen als Trump en de doorsnee tech-CEO westerse democratieën proberen te slopen. Aan de ene kant is het opwindend om te lezen – zelden zag je de macht van zo dichtbij – aan de andere kant is m’n wereldbeeld nog verder naar de knoppen. Citaat:

“De conquistadores van de tech hebben besloten zich te ontdoen van de oude politieke elites. Als ze slagen in hun opzet zal [..] alles wat we gewend zijn te beschouwen als ruggengraat van onze democratieën – uit de weg worden geruimd.”

7. Dit is zo’n mooi politiek inkijkje uit Het uur van de Wolven. Zo gaat het er in de Verenigde Naties aan toe:

“Tegen het einde van de vergadering begeeft een van de Iraniërs zich naar Emmanuel Bonne, de sherpa van de Franse president. Hij stelt zich voor en begint een kort gesprek. Ze halen hun visitekaartjes tevoorschijn. ‘Let me give you my mobile number,’ klinkt het, waarna Bonne zijn nummer op het kaartje noteert. Uit het niets is er een draadje, een ragfijn draadje gesponnen. Wie weet leidt het wel tot iets. Dat is het wonder van de Algemene Vergadering: de laatste plek waar mensen die het niet gewend zijn elkaar te spreken, dat toch kunnen doen.”

8. Om even in dit thema te blijven: New Yorker-auteur Evan Osnos schrijft al jaren over de wereld van de ultrarijken en hoe ze hun financiën en machtspositie proberen te beschermen met belastingontwijking en family offices. In het boek The Haves and Have-Yachts heeft zijn stukken over megajachten, financieel adviseurs, lobbyisten en prepperbunkers gebundeld. In de jaren tussen Trumps eerste en tweede inauguratie verdubbelde het gezamenlijke vermogen van de Amerikaanse miljardairs ruimschoots. Op die nieuwe elite probeert Osnos nu licht te schijnen. Je weet niet wat je leest.

9. Deze zomer herlas ik Slow Productivity van Cal Newport. Zijn advies schreef ik over op een post-it en hangt nu op mijn scherm: “Do fewer things. Work at a natural pace. Obsess over quality”.

10. Zondag ga ik weer naar de Rode Lijn-demonstratie. Om in ieder geval iets te doen. Als je ook naar Amsterdam wilt gaan, kun je je aanmelden bij Amnesty.

11. Voor de ouders onder jullie: ik heb even flink de tijd genomen om deze thuiskomvideo met mijn kinderen te kijken, haha:

12. Betrap jij jezelf ook weleens op deze optimalisatiegedachte: ‘dit moeten we echt vaker doen’? Ik wel, en ik realiseerde me onlangs dat het mooie moment zelf dan verloren gaat. Lees hier waarom.

13. Het fotoboek dat ik samen met Nathan Reinds over de band DI-RECT maakte, is af! Mijn tienerdroom als rockjournalist is uitgekomen en ondertussen leerde ik deze zeven levenslessen van de band en hun historische concerten in De Kuip.

14. Uit The Tao of Charlie Munger haalde ik deze vier carrièreregels van de onlangs overleden nuchtere superinvesteerder die altijd in een eenvoudig huis bleef wonen:

“I have never succeeded very much in anything in which I was not very interested. If you can’t somehow find yourself very interested in something, I don’t think you’ll succeed very much, even if you’re fairly smart.”

En:

“Don’t sell anything you wouldn’t buy yourself. Don’t work for anyone you don’t respect and admire. Work only with people you enjoy.”

15. Ik maak notities altijd in een notitieboekje. Natuurlijk kan het ook op m’n telefoon, maar die vormt een muur tussen mij en de wereld. Bovendien lijkt het dan alsof ik met mijn hoofd ergens anders zit. Het nadeel van notitieboekjes is dat ik soms m’n notities nodig heb, maar dat ik het boekje niet bij me heb. Het Noorse gadgetbedrijf reMarkable komt nu met een prijzige maar prachtige oplossing: een E Ink-notitieblokje. Ik wil geen impulsaankoop doen, heeft iemand van jullie ‘m al geprobeerd?

Dank en voor de tips!

Heb je Intentioneel leven nog niet gelezen? Het e-book is tot zondag voor 5 euro verkrijgbaar.

Subscribe now

1. Deze zomer overleed tot mijn grote verdriet Derk Sauer. Toen ik directeur van De Correspondent was, ging ik elke paar maanden bij Derk langs voor een mentorgesprek. Hij wist ingewikkelde problemen in een paar minuten tot de essentie terug te brengen en gaf advies. “Nooit ‘s avonds werken!” Ik koester voor altijd hoe Derk niet alleen een voorvechter van de journalistiek was, maar ook een familieman. En hoe hij, in tegenstelling tot andere extreem succesvolle mannen, het leven niet zag als een zero-sum-game, maar iedereen om zich heen juist heel veel gunde. Aan het einde van deze POM-aflevering praten Alexander en ik over Derk.

2. Craig Mod is een van mijn favoriete bloggers. Hij leeft een ascetisch leven in Japan, waar hij als negentienjarige naar toe verhuisde om de uitzichtloosheid in zijn Amerikaanse thuisstadje te ontvluchten. Eerder dit jaar publiceerde hij het boek Things Become Other Things. Dat leest als een brief aan een jeugdvriend die niet aan de armoede wist te ontsnappen over een bedevaartstocht die Craig door midden-Japan maakt. Het deed me denken aan Zen and the Art of Motorcycle Maintenance (1974) van Robert Pirsig. Ik denk dat het net zo’n klassieker kan worden. Het is een meditatief boek, met soms hilarische portretten van herberghouders en caféuitbaters, afgewisseld met bespiegelingen over hoe Japan wel een sociaal vangnet heeft, en de VS niet.

3. Voor een ieder die net als zovelen overweegt om een betaalde nieuwsbrief te beginnen, lees deze tips van ervaringsdeskundige Craig Mod.

4. Uitstekende prank voor in de bouwmarkt (video)

5. Ik maak je graag even deelgenoot van de Japanse roman-binge waar ik deze zomer doorheen ging terwijl ik het land bezocht. Zo las ik The Great Passage van Shion Miura. Haar roman uit 2011 is helaas niet in het Nederlands vertaald. Ten onrechte, want het is een heerlijk verhaal over een groep sociale outcasts die alles op alles zet om een nieuw woordenboek samen te stellen. Dat klinkt suf, maar probeer maar eens niet begeesterd te raken door dit boek. “The more you took a project to heart, the more your expectations of others on the team were bound to rise. The same way that if you loved someone, you wanted them to love you back.” Prachtig boek over toewijding aan je werk.

6. Wat me opvalt in Japanse romans is dat de innerlijke monologen veel letterlijker zijn dan in veel westerse literatuur, en de dialogen juist veel abstracter. Dat, en de uitgebreide maaltijdbeschrijvingen. Zoals bijvoorbeeld in de boeken van Banana Yoshimoto. Ik las Kitchen en Moshi Moshi van haar hand. Laatstgenoemde wist me echt te grijpen. Het boek laat prachtig zien hoe een buurt en haar middenstanders een vangnet kunnen vormen.

7. Tenslotte las ik de klassieke roman Kokoro, van Natsume Soseki (1867 - 1916). Een schrijver die zo geliefd was, dat zijn portret jarenlang op het duizend-yen-biljet stond. Het boek gaat over een student en zijn mentor, die hij als ‘sensei’ aanduidt. De mentor voelt zich niet meer thuis in het sterk veranderde Japan, dat zich had opengesteld voor de rest van de wereld en bijna onherkenbaar veranderde: “Zie je, we zijn nu eenmaal geboren in deze tijden vervuld van vrijheid, van zelfstandigheid en van het zelf, en als tol moeten we allemaal van deze eenzaamheid proeven.” Prachtig boek over bewondering en berouw. Ik las de vertaling van Luk van Haute.

8. Ik mocht deze zomer niet fotograferen in een museum en vond het heerlijk. Daarom schreef ik dit artikel over vrijheid vinden in begrenzing.

9. Gezien in Japan en nu mijn favoriete auto: de Suzuki Jimny. Er passen maar twee mensen in, dus niet ideaal voor deze levensfase, daarom heb ik er voor nu maar een miniatuurversie van gekocht voor op m’n bureau.

10. Gelezen in (het verder niet zo boeiende) Real Artists Don’t Starve: toen thrillerschrijver John Grisham nog advocaat was, stond hij elke ochtend vroeg op om één pagina te schrijven. Dat deed hij 365 dagen per jaar, drie jaar lang. Het resultaat: zijn debuut A Time to Kill. Hij werd schrijver door elke dag een halfuurtje te stelen. Wil je beginnen aan een droom die je telkens maar uitstelt? Maak er dan eens twee dagdelen voor vrij.

11. Ik was zó onder de indruk van de roman Martyr! van Kaveh Akbar. Het gaat over een Iraans-Amerikaanse jongen die het leven door alle ellende uit zijn jeugd niet meer aankan, en ten einde raad een terminaal zieke kunstenaar opzoekt die in het Brooklyn Museum tot haar dood met museumbezoekers praat. Het is een pijnlijk eerlijk en wervelend boek over zingeving, vluchten en de diepte van vriendschappen.

12. Ik kwam deze mooie fotoserie tegen van Deense fotograaf Peter Funch die negen jaar lang voorbijgangers op dezelfde straathoek op Manhattan fotografeerde. Sommige ochtendroutines en outfits blijven jarenlang hetzelfde.

13. Iets wat ik aan de lijve ondervonden heb: Wil je iets aardigs doen? Leg de lat niet te hoog en doe het meteen (voor het te laat is).

14. Dit gedicht van Kenneth Koch: “You want a social life, with friends / A passionate love life and as well / To work hard every day. What’s true / Is of these three you may have two.”

15. Ik krijg Delete Ya van Djo niet uit m’n hoofd:

💚 Persoonlijke updates

• Er staan nieuwe afleveringen van mijn interviewprogramma Jonge Jaren op Spotify, met Humberto Tan, Aldith Hunkar, Ellen ten Damme en chefkok Joris Bijdendijk. Laatstgenoemde vertelde hoe hij zijn carrière opbouwde aan de hand van een gedetailleerd twintigjarenplan.

• Bij mijn uitgeverij maakten ze onderstaande video van het Dankboek. Het is hét dagboek om een intentioneel leven mee vol te houden. In de maand dat de nieuwe versie van het Dankboek uit is, zijn er al 1.400 mensen aan het dagelijkse ritueel begonnen. Probeer het ook uit.

• Ik ben op zoek naar nieuwe romans om te lezen. Heb jij, als iemand die mijn smaak inmiddels goed kent als lezer van deze nieuwsbrief, nog een tip? 🙏

Subscribe now

✍️ Voor we beginnen: ik heb een nieuwe versie van het Dankboek uitgebracht, met nieuwe tips en oefeningen. Het is nu het dagboek voor een intentioneel leven en dé manier om dagelijks je aandacht te verleggen van gelukskrakers naar geluksmakers. Ik heb er allerlei oefeningen ingezet die je helpen een intentioneel leven vol te houden. Je kunt het in mijn webwinkel bestellen, dan stuur ik het binnen NL zonder verzendkosten naar je op.

1. In 2007 woonde ik voor een stage in de Lower East Side op Manhattan. In mijn kamer waar alleen een eenpersoonsbed in paste, luisterde ik non-stop naar Damien Rice. Om de hoek zat Schiller’s Liquor Bar. Een zeldzaam betaalbaar eetcafé. Wijn kwam er in drie categorieën: Cheap, Decent en Good. Ik koos altijd voor Cheap. Hoewel het hoekpand vroeger een apotheek was geweest, zag Schiller’s eruit als een Parijse brasserie. Dat fascineerde me, want ook al was het nep, het leek alsof de tent al honderd jaar bestond. Thuis maakte ik een mapje aan met alle artikelen die ik kon vinden over eigenaar Keith McNally. Hij bleek zelf stad en land af te rijden om de decors van zijn restaurants samen te stellen. Ik bleef hem altijd volgen en toen ik jaren later meer verdiende bezocht ik zijn andere restaurants, zoals Balthazar en Pastis.

2. Tot mijn grote vreugde bracht Keith McNally dit voorjaar zijn memoires uit: I Regret Almost Everything. Op de eerste bladzijde staat een uitspraak van George Orwell: ‘Autobiography is only to be trusted when it reveals something disgraceful’. Nou, McNally levert. Ik vind zijn leven van reizen, restaurants opbouwen en eindeloze avonden met vrienden zó aanstekelijk. Tegelijkertijd is McNally openhartig over de keerzijde: twee gebroken huwelijken, gezondheidsproblemen, tijdelijke vervreemding van zijn kinderen en zelfs een zelfmoordpoging.

3. Ik onderstreepte veertig passages in de memoires van Keith McNally, zoals deze doorleefde tegeltjeswijsheid: “I believe that ultimately all marriages live or die by the way both partners deal with the other’s occasional need to be alone.”

4. Of deze, over de ultieme kick die werk kan geven: “Having an impossible task that you know you’ll overcome by necessity has to be one of the most exhilarating feelings in the world.” Ik herken dat van de crowdfundcampagnes van De Correspondent.

5. Verder staat het boek vol met heerlijke restaurantverhalen. Anna Wintour die vijf avonden op een rij in zijn restaurant eet. Patti Smith die vroeger geregeld serveersters aan het huilen maakte (McNally kan daardoor niet meer naar haar muziek luisteren). En zijn gouden regel: iedereen die alleen komt eten, krijgt een glas champagne van het huis. Bovendien onthult McNally dat in Schiller’s de ‘cheap’ wijn stiekem altijd de beste was. Dronk ik per ongeluk als student een Saint-Émilion Grand Cru?

6. Nog eentje, hogere zelfspot van McNally: “The American educator Horace Mann once wrote: ‘Be ashamed to die until you have won some victory for humanity.’ I wonder if lowering the price of Monday’s lunch special counts as a victory for humanity.”

7. Het scherpste millennialboek dat ik tot nu toe las is Ontevreden van de Spaanse debutant Beatriz Serrano. Hoofdpersoon Marisa werkt voor een reclamebureau in Madrid en haat het corporate toneelspel. Alles is zogenaamd belangrijk, terwijl ze de zinloosheid van haar werk doorziet. Maar ze is niet bij machte om eraan te ontsnappen, dappere pogingen daargelaten. Ik lees vaak nog een uur door terwijl mijn geliefde slaapt, maar bij dit boek ging dat niet omdat ik telkens hardop moest lachen om Serrano’s observaties.

8. Uit het boek Ontevreden: “Het bedrijf als familie. Het idee dat je collega’s meer zijn dan alleen maar collega’s, waardoor het moeilijk wordt om je werkplek om zes uur ’s avonds te verlaten omdat het voelt alsof je je kleine broertje achterlaat bij een tankstation.”

9. De roman Luister van Sacha Bronwasser was me al talloze keren aangeraden, maar om één of andere reden was ik er nooit aan begonnen. Tot ik het vorige week in één vakantiedag las. Je volgt een Nederlandse au-pair die werkt voor een oudgeld-familie in Parijs. Tegen de achtergrond van de terroristische aanslagen in 2015 ontspint zich een verslavend goed verhaal over privilege, fotografie, angst, machtsverhoudingen en jezelf opnieuw uitvinden. Mocht je het nog niet gelezen hebben: uitstekend vakantieboek.

10. Aan het einde van zijn leven werkte Stefan Zweig aan een biografie over de Franse wijsgeer Michel de Montaigne. Zowel Montaigne en Zweig leefden in tijden van oorlog. Montaigne trok zich tijdens de godsdienstoorlogen van de zestiende eeuw terug in een toren om te schrijven, Zweig vluchtte voor de nazi’s naar Zuid-Amerika. Dezelfde krachten die hen bedreigden na tijden van ongekende voorspoed – respectievelijk de Renaissance en de belle époque – bedreigen ons nu ook. Denk aan technologische ontwrichting, intolerantie, verzwakte instituties, extremisme, desinformatie en populisten. Ik vond het daardoor een zeer urgente leeservaring. Zweig: “Hoe bewaar ik ondanks alle dreiging en gevaar een onaantastbare helderheid van geest te midden van sektarische razernij, hoe hou ik de menselijkheid van mijn hart ongeschonden te midden van beestachtigheid?” Een deel van het antwoord: “Wie zelf vrij denkt, eert alle vrijheid op aarde.” Absolute leestip.

11. Sad but true, citaat uit Montaigne: “Want het is een van de mysterieuze wetten van het leven dat we de ware en wezenlijke waarden ervan altijd pas zien als het te laat is; de jeugd als ze vergaat, de gezondheid zodra ze ons in de steek laat en de vrijheid, de kostbaarste essentie van onze ziel, pas op het moment dat die ons dreigt te worden ontnomen of ons al ontnomen is.” Het is om die reden dat ik zo driftig in mijn Dankboek pen; om het goede niet vanzelfsprekend te vinden en het te waarderen als het er is.

12. Hang net als Montaigne teksten op als reclame voor een goed leven. Op de plafondbalken van zijn kamer liet hij vierenvijftig citaten schilderen, zodat hij, als hij zijn blik omhoog liet dwalen, een wijze en geruststellende uitspraak vond.

13. Ken je die mooie Field Notes-boekjes? Fast Company heeft een enthousiasmerend artikel over hoe een hobbyproject uitgroeide tot een wereldberoemd notitieboek.

14. Volstrekt origineel horloge, van Nederlandse makelij: de Merivian-watch. Dit horloge laat zien hoeveel uur je al wakker bent en hoeveel uur je nog te gaan hebt tot bedtijd. Ik testte het horloge een tijdje (onbetaald, geen sponsoring) en ik vond het opvallend om te merken hoeveel uur je na een werkdag nog in een avond hebt. En dat je best wat van die tijd kunt maken. In oktober komt er op Kickstarter een crowdfundcampagne.

15. Tip van mijn muziekfluisteraar Tim: de band Bleachers. Bijvoorbeeld dit sfeervolle nummer met Bruce, die er in de clip lekker houterig bijstaat:

💚 Persoonlijke updates

• Er staan nieuwe afleveringen van mijn interviewprogramma Jonge Jaren op Spotify, met Hedy d’Ancona, Instagram-activist Nienke ‘s Gravemade, Hadewych Minis, Michiel Romeyn van Jiskefet, jeugdicoon Henny Huisman en psychiater Dirk De Wachter. Het laatste interview maakte veel los: “Het is de ethische plicht van de gelukkige mens die uit een warm nest komt en graag wordt gezien en het goed heeft, om de lastigheid van de wereld te zien en er iets mee te doen.”

• Voor Nooit Meer Slapen interviewde ik de Vlaamse fotograaf Barbara Debeuckelaere. Zij stond haar camera af aan vijftig Palestijnse vrouwen. Hun analoge foto’s laten zien hoe ze ondanks het geweld een zo normaal mogelijk leven proberen te leiden. Bekijk het project of luister naar het interview:

• En het nieuwe Dankboek dus. Ik vind het zo tof dat er zeven jaar na verschijning 23.000 exemplaren op nachtkastjes over heel Nederland liggen, en er nu een nieuwe versie is:

Subscribe now

1. Herken je het volgende: je komt een goede restaurant- of museumtip tegen, neemt je voor er naartoe te gaan en vergeet het vervolgens weer. Dan heb ik een life hack voor je! Maak in je telefoon een locatieherinnering aan. Zet in de omschrijving waarom het museum je mooi lijkt en stel bij locatie het adres van het museum in. Dan verschijnt de tip automatisch als je in de buurt bent. Zo werkt het in iOS Reminders en Google Keep.

2. Dit is het beste artikel dat ik in tijden las over ‘artificial general intelligence’. Gideon Lichfield betoogt dat AGI een misleidende term is omdat menselijke intelligentie helemaal niet 'algemeen' is. We zijn geëvolueerd voor zeer specifieke uitdagingen. Net zoals een spin een prooi aan vibraties in haar web heeft leren herkennen en olifanten migratierroutes van duizenden kilometers kunnen onthouden. Daarom zou het absurd zijn dat een AI – die geen slaap, honger, lust of emotie kent – zou kunnen denken als een mens. In plaats daarvan krijgen we allerlei gespecialiseerde AI's.

3. Jesse Armstrong, de maker van Succession, heeft een nieuwe film uitgebracht op HBO: Mountainhead. Hoewel deze niet kan tippen aan het hyperrealisme van Succession, vond ik het als satire over de alleswetende techbro’s heel geslaagd. De hoofdpersonen denken dat wij mensen ons alleen door ‘incentives’ laten leiden en weten zich geen raad met de invloeden die emoties en cultuur op ons handelen hebben. Ondertussen maken ze elkaar gek met pseudo-intellectuele verhandelingen.

4. Nog een filmtip, maar dan over aimabele nerds. In de biopic BlackBerry (Netflix) volg je de opkomst en ondergang van de gelijknamige telefoon. Je ziet de wisselwerking tussen de puristische nerds en opportunistische en geldbeluste ‘sharks’. Heerlijke soundtrack ook, met onder andere The Strokes en Joy Division.

5. Waarom wantrouwen we eenvoudige adviezen? Neem bijvoorbeeld financiële tips. Volgens historische data is het beste beleggingsadvies om maandelijks indexfondsen te kopen en er verder af te blijven. Dat klinkt zó eenvoudig, dat we denken dat het niet waardevol kan zijn. In plaats daarvan hechten we meer waarde aan complexe geheimtips van finfluencers. In dit sterke artikel vertelt de schrijver van The Psychology of Money hoe we deze denkfout kunnen voorkomen.

6. De AI-app Wispr Flow heeft nu eindelijk ook een mobiele variant. Daarmee dicteer ik steeds vaker e-mails en andere teksten. Inmiddels heb ik 23.000 woorden ingesproken. Dat scheelt tijd en cognitieve moeite.

7. Dat geldt ook voor mijn favoriete personal finance-app LunchMoney. Financiën zijn als fitness: je moet het blijven bijhouden. Dat doe ik door met LunchMoney al mijn transacties te categoriseren. En ook die app is er nu op mobiel.

8. Grappig werk van de Nederlandse kunstenaar Job van den Berg gezien in het Parijse winkelwalhalla Merci. Hij leeft een jeugdige fascinatie uit en legt speelgoedautootjes onder een hydraulische pers. Dan krijg je dit.

9. Nooit verwacht dat ik een boek over stadsplanning zou verslinden, maar dat is precies wat ik met De Stad van Marcel van Engelen deed. Door dit boek begrijp ik beter hoe gentrificatie, overambitieuze stedenbouwkundigen en sociale woningbouw de leefomgeving beïnvloeden. Ook als je niet in Amsterdam woont, is dit boek een aanrader.

10. Iedereen heeft wel zo’n klassieke serie die je altijd gemist hebt. Voor mij was dat altijd Fleabag (Amazon Prime). Afgelopen maanden ramde ik de twee seizoenen erin noodtempo doorheen. Wat een heerlijk rauw portret van een vrouw die weigert mee te gaan in wat de maatschappij voor haar bedacht heeft.

11. De cultuurnieuwsbrief van schrijver Philip Huff (Niemand in de stad, Wat je van bloed weet) lees ik al bijna zes jaar en verschijnt sinds vandaag als ‘De Gedichtenapotheek’. Ik mocht de vernieuwde editie alvast lezen, en vond bijvoorbeeld dit artikel over de mooiste bibliotheek van New York geweldig.

12. Voor Jonge Jaren heb ik Michiel Romeyn geïnterviewd (binnenkort online). Ter voorbereiding keek ik TRECX, een relatief nieuwe serie van de Jiskefet-maker op Amazon Prime. Deze was in 2021 totaal aan me voorbijgegaan. Af en toe vroeg ik me af waar ik naar keek, maar er zitten echt hilarische en rake sketches tussen. Onder andere Arjan Ederveen en Jim Deddes (Joardy Show) spelen mee.

13. Ik merk dat ik steeds vaker een luisterboek in plaats van een podcast aanzet. Gewoon omdat er vaak zoveel meer moeite in een boek gestoken is. Momenteel luister ik naar de memoires van de New Yorkse restaurantmagnaat en provocateur Keith McNally.

14. In ‘Maybe you’re not actually trying’ beschrijft Cate Hall dat ze in haar werk zoveel daadkrachtiger is dan in haar privéleven, en hoe jammer dat is. Ik schrijf momenteel een boek over de band DI-RECT en las tijdens het vooronderzoek een oud interview met manager Tim van der Zalm waarin hij iets soortgelijks constateert:

In sommige opzichten doe ik dingen vaak beter voor anderen dan voor mijzelf. Ik kan tot in de puntjes verzorgd met een band op tour gaan. Met schema’s en planningen en het hele rataplan, maar als ik zelf een tripje naar Londen ga doen met een vriend kan ik nog net een ticket en hotel boeken. Daarvan denk ik soms “hé vriend, jij kan dit…”.

15. Over Tim gesproken, hij tipte me dit ver-sla-vend lekkere nummer van de Zuid-Koreaanse band HYUKOH:

Dank aan voor het tippen van Cate Hall.

🟢 Persoonlijke updates van deze maand:

• Vorige week presenteerde ik voor het eerst Nooit Meer Slapen op NPO Radio 1. Ik sprak met genocide-overlevende en onderzoeker Alma Mustafić over hoe we mensenrechten op de eerste plaats kunnen leren zetten. Je kunt het gesprek hier terugluisteren.

• Er staan weer nieuwe afleveringen van Jonge Jaren op Spotify! Luister naar de ideeën van Sef over creativiteit, de schrijftips van Aaf Brandt Corstius en de levenslessen van Adriaan van Dis.

• Ik schrijf zoals gezegd een boek over DI-RECT en volgde de band afgelopen maand terwijl ze zich voorbereidden op hun drie concerten in De Kuip:

6. Voor De Correspondent schreef ik een artikel over hoe ik het taalmodel Claude steeds vaker inzet als gesprekspartner (gratis te lezen). De tool weet allerlei onbewuste gedachten en ideeën bij me naar boven te halen. Ik vertel hoe dat werkt, en wat deze toepassing op maatschappelijk vlak kan betekenen.

7. Ik lees nu al twee maanden in de klassieker Middlemarch van George Eliot (pseudoniem voor Mary Anne Evans, 1819-1880). De politieke discussies tussen landeigenaren skip ik, maar de twee liefdesverhaallijnen hebben me totaal gegrepen. Het is zelden dat ik me zo kan inleven in personages waar ik het verder totaal niet mee eens ben. Middlemarch lezen is een grootse oefening in empathie. Gratis te downloaden bij het Gutenberg Project.

8. MeiSocialVrij zit er bijna op. Meest gehoorde reactie van deelnemers? Het leven is na een weekje wennen zoveel leuker als je je niet afvraagt hoe je het kunt laten renderen in likes.

9. Ik kijk graag naar dit soort ASMR-kampeervlogs. Een Australiër rijdt met Jeep en hond de bergen in. Ik word zo rustig van dit soort niksige natuurvideo’s (behalve dan het stukje waarin hij films gaat kijken in de wildernis):

10. Woon je (in de buurt van) Amsterdam en wil je voor je kind een creatief partijtje organiseren? Dan kan ik de Geoliede Chaoten van harte aanbevelen. Zij organiseerden als kinderfeestje het bedenken van een toneelstuk, het verdelen van de rollen, om- en aankleding en na een paar repetities voeren de kinderen het voor alle ouders op. Alles in de buitenlucht. Mijn zesjarige en negenjarige vonden het fan-tas-tisch, en ik ook.

11. Ik was in Parijs en bezocht het Musée de la Chasse et de la Nature. De basiscollectie is een oude, morbide en esthetisch overweldigende verzameling jachttrofeeën. Maar de huidige conservatoren hebben allerlei kritische bespiegelingen, absurdisme en educatieve informatie toegevoegd. Zoals een portrettengalerij van dieren die je net als zeventiende-eeuwse notabelen recht in de ogen kijken, en zo door de kunstenaar gelijk aan de mens worden gesteld. Maar ook allerlei prachtige kabinetten met gedichten, kunst en films over de natuur. Echt een aanrader.

12. Ik ben fan van Nienke ’s Gravemade, de scherpste criticus van de manosfeer. Volgende week vrijdag interview ik haar tijdens Jonge Jaren Live. De andere gasten zijn Hedy d’ Ancona en Michiel Romeyn (er zijn nog een paar kaartjes!). Nienke is een soort samensmelting van hen, als absurdistische feminist:

13. Les die ik blijkbaar keer op keer moet leren, bijvoorbeeld als ik weer eens moeilijk gesprek heb uitgesteld: als je op de korte termijn een pijnlijk besluit vermijdt, betaal je daar op de lange termijn een dubbele rekening voor. Zo is denk ik de grootste voorspeller van de diepte van een vriendschap de wederzijdse bereidwilligheid om spanningen direct uit te spreken.

14. Besloten Whatsapp-groepen met daarin denkers, investeerders, politici, opiniemakers en directeuren zijn een nieuw onzichtbaar en invloedrijk netwerkfenomeen. Smullen van dit exposé door de geweldige mediajournalist Ben Smith: The group chats that changed America.

15. The Killers nodigden Bruce Springsteen uit voor een toegift. “Everyone gets a little nervous when the boss shows up for work”. Toch weer kippenvel:

🟢 Persoonlijke updates van deze maand:

• Ik zoek een executive assistent (32-40 uur, remote). Zou jij graag met me willen samenwerken, of ken je iemand bij wie deze functie past? Bekijk hier de vacature. Solliciteren kan tot 9 juni en de functie start per 1 september.

• Nieuw project! Ik zag de band DI-RECT voor het eerst spelen als zestienjarige op de Alphense jaarmarkt. Het punkbandje van weleer is uitgegroeid tot een rockensemble met blazers dat alle concertzalen totaal op de kop zet. En binnenkort spelen ze als laatste act ooit DRIE keer in de Kuip. Fotograaf Nathan Reinds maakt er een fotoboek van, en ik schrijf drie grote verhalen: over een kwart eeuw DI-RECT, wat er komt kijken bij een show in de Kuip (hint: sowieso 200 vrachtwagens) en hoe de shows gingen. Ze maken een waar totaalkunstwerk van de show waar 140.000 mensen op afkomen, ik kan niet wachten. Je kunt ons fotoboek vanaf vandaag pre-orderen.

• Op 6 juni presenteer ik samen met Doortje Smithuijsen een nieuwe editie van Jonge Jaren Live. We interviewen Hedy d’Ancona, Michiel Romeyn en Nienke ‘s Gravemade over hun creatieve proces. Reserveer je ticket.

• Speaking of Jonge Jaren: alle afleveringen die ik de afgelopen drie jaar voor Podimo maakte, komen nu ook wekelijks op Spotify te staan. Luister naar de gesprekken met sterrenchef Sergio Herman (samen tranen laten om culinaire herinneringen), acteerlegende Adelheid Roosen (van wie ik mijn handen op mijn lijf moest leggen) en Paul de Leeuw (die telkens ging staan tijdens het gesprek).

• Alexander Klöpping en ik maken al 9 jaar de wekelijkse podcast POM en sindskort doen we dat weer op Spotify, YouTube én in jouw favoriete podcastspeler.

“Je moet zo snel mogelijk mensen vertrouwen. Ook al ga je dan af en toe op je muil. Wat wij onze mensen leren: vertrouw, vertrouw. Zorg dat iemand naast je staat die net zo goed als jezelf wordt. Niet bang zijn voor je eigen job. We hebben 250 man in dienst en daar hebben we natuurlijk een hele berg leiders. En soms zegt zo’n leider dan van: “Nee, laat maar, dat doe ik zelf wel.” Dan zeg ik: “Nee, je moet zorgen dat er eentje bij je komt die het net zo goed kan.”

11. Ik las het nieuwe boek van Oliver Burkeman. Net als in 4000 weken weet hij weer heel goed onder woorden te brengen waarom het verstandig is te accepteren dat je nooit een gevoel van controle zult hebben. Bijvoorbeeld over je inbox: “E-mail is het klassieke voorbeeld: je neemt je voor de tsunami weg te werken door sneller te reageren, met als gevolg dat er meer reacties komen, die jij weer moet beantwoorden, met als ‘bonus’ dat je de naam krijgt dat je ongewoon snel reageert op mails, zodat meer mensen het de moeite waard vinden je te mailen. En omdat je moeite doet om alles af te handelen, lopen je dagen vol met relatief onbelangrijke dingen.”

12. Is het je al opgevallen dat Spotify opeens veel luisterboeken gratis aan betalende abonnees aanbiedt? Mijn boek Intentioneel leven staat erop, en verder de halve Bestseller 60. Zoals Generatie Angststoornis en de nieuwe van Aaf Brandt Corstius over politiek Den Haag. Ik vrees dat ik er als auteur weinig aan overhoud, maar ik zie het als een vorm van marketing.

13. Grappig artikel over een man die 100 boekpagina’s per dag wil lezen om zijn aandachtspanne tot oude hoogtes op te rekken. Hij geeft tips aan wie dat ook wil: ‘The One Hundred Pages Strategy’.

14. Het is meivakantie. De dagen ervoor zijn vaak een eindsprint op werk. Daarna dien je direct te ontspannen. Die overgang vind ik lastig. Daarom heb ik een paar simpele gewoontes. Ik zet mijn out-of-office eerder aan en laat ’m ook wat langer aanstaan. De eerste dag doe ik kleine klusjes in huis of de tuin – dat helpt me uit m’n hoofd te komen. Op reis heb ik altijd een notitieboek bij me. Als ik onrustig word, schrijf ik even. En ik probeer weg te blijven sociale media. Zodra ik vakantie wil laten renderen in likes, zit ik in de rat race-vibe. Hoe pak jij dit aan?

Leave a comment

15. Heel mooi: ‘Bobby’ van de Haagse band The Indien.

🟢 Persoonlijke updates van deze maand:

• Het nieuwe boek Dagelijkse Rituelen is vorige week verschenen! Daarin vind je meer dan 160 routines van toonaangevende makers, ondernemers en wetenschappers. Van vroeger én nu. Dus Beethoven, maar ook Armin van Buuren. Jane Austen, maar ook Aaf Brandt Corstius. Heel leuk om te lezen (al zeg ik het zelf) én ter inspiratie voor het vinden van je eigen rituelen. Quote schreef er over, ik zat bij Tijd voor Max en het boek debuteerde in de Bestseller60. Bekijk Dagelijkse Rituelen hier.

• Mijn boek Intentioneel leven is sinds een paar dagen beschikbaar voor de Amazon Kindle. Download het e-boek (en geweldig als je een recensie achterlaat, dan ontdekken andere lezers het ook)

• Op 6 juni presenteer ik samen met Doortje Smithuijsen een nieuwe editie van Jonge Jaren Live. We interviewen Hedy d’Ancona, Michiel Romeyn en Nienke ‘s Gravemade over hun creatieve proces. Reserveer je ticket.

• Kon je niet bij de vorige Jonge Jaren Live zijn en wil je de interviews terugluisteren? De gesprekken staan nu online: comedian Kasper van der Laan, zanger Jeangu Macrooy en all-round entertainer Jamai Loman.

• Ik dacht: tijd voor een klassieker. Dus ik lees nu Middlemarch (1871) van George Eliot, een roman die zich afspeelt in een klein Engels dorpje in de vroege negentiende eeuw. Behoorlijk veel personages worstelen met hun ambities en het benauwende plattelandsleven. Af en toe vind ik het prachtig, soms onnavolgbaar. Wie heeft dit boek ook gelezen?

2. Sinds een paar dagen kun je met ChatGPT fotorealistische beelden maken rond een afbeelding die je zelf upload. Bij AI Report kun je lezen hoe dat werkt. Ik testte het zelf:

En die leverde onder andere dit beeld op om het boek Dagelijkse Rituelen mee aan te kondigen op Instagram:

3. In de indrukwekkende roman Kindred (Verbonden) uit de jaren zeventig neemt Octavia Butler een hedendaagse zwarte vrouw uit Californië en transporteert haar naar een plantage in het zuiden van de VS. Door deze tijdreisvondst – die in de roman vanzelfsprekend lijkt – brengt Butler de gruwelen van de slavernij ongemakkelijk dichtbij. Ik moest echt bijkomen van deze leeservaring en heb er veel van geleerd.

4. Geleerd van Aaf Brandt Corstius: maak creatief werk makkelijker door deadlines voor jezelf te organiseren. Zij beitelt bewust haar week vol, want ‘er zijn maar weinig mensen die puur op eigen motivatie en zonder prikkels van buiten werk maken dat goed is’.

5. Houd je van Italiaans eten? Ga naar Novitalia in het Amsterdamse havengebied. In deze groothandel kun je geweldige ingrediënten kopen, of gewoon hangen aan hun koffiebar en te veel focaccia eten. Iedereen kan een dagpas krijgen.

6. Uitdaging: geef het eerste uurtje van je dag niet aan Big Tech cadeau en probeer je telefoon pas na het ontbijt te pakken. Wat bij mij helpt, is mijn telefoon ‘s avonds al uit het zicht leggen in een andere ruimte.

7. Ik ben al een paar weken verslaafd aan de actuele roman Caledonian Road van Andrew O’Hagan. De vrienden van beroemd kunstcriticus Campbell Flynn vallen een voor een van hun voetstuk, wanneer activisten hun criminele gedrag onthullen. Daardoor begint Campbell aan zichzelf te twijfelen. Mooi citaat over zijn jeugdvriend en louche modetycoon William:

“Campbell had William nodig zoals sommige mensen een sigaret nodig hebben, of zoals anderen moeten gokken of zich te buiten gaan aan drank. William was een van zijn risico’s. Zijn uiterste grens. We hebben een vriend nodig die de reikwijdte van onszelf belichaamt. William leek in niets op Campbell, maar was onmisbaar voor zijn gevoel van wat een mens kan zijn.”

8. Walter van den Berg schreef een herkenbaar stuk over hoe hij met pijn in het hart boeken op een e-reader leest. Ik doe dat ook, want dat is makkelijker in bed en onderweg. Bovendien kan ik makkelijker highlights maken. Maar er gaat natuurlijk niets boven het tastbare van een papieren boek in je handen.

9. Carlijn Vis en Humberto Tan hebben een mooie podcast gemaakt over mensen die iets verschrikkelijks meemaakte, maar tóch doorgaan. Samen met wetenschappers en filosofen proberen ze dit soms onvoorstelbare doorzettingsvermogen te doorgronden. Luister bijvoorbeeld naar de aflevering over Annette Herfkens, die acht dagen in de Vietnamese jungle moest overleven na een vliegtuigcrash.

10. In New York bezocht ik een overzichtstentoonstelling van de mooiste New Yorker-covers. Sommige zijn nooit gepubliceerd. Zo stond onderstaande cover klaar voor wanneer Kamala de verkiezingen zou winnen:

11. Er hingen ook twee covers van de legendarische Nederlandse tekenaar Joost Swarte. Ik was laatst op bezoek in zijn atelier. Daar spraken we over hoe geld en creatieve onafhankelijkheid zich tot elkaar verhouden. In dit artikel deel ik Swarte’s geldlessen.

12. In de Verenigde Staten schrok ik van de grimmige sfeer. Iedereen sprak met angst over de sloopkogels van Trump en Musk. Het enige wat me een beetje perspectief gaf, was een voorpublicatie van Ezra Kleins nieuwe boek, Abundance. Klein pleit voor een politiek van overvloed en legt uit waarom Democraten falen. Ze willen te veel tegelijk en focussen op het proces in plaats van resultaat. Neem de mislukte hogesnelheidslijn tussen LA en San Francisco. Ondanks beschikbaar budget kwam die er nooit. Waarom? Onder andere omdat de regering-Obama wilde dat het project óók luchtvervuiling zou verminderen. Dus ging het geld naar dunbevolkte agrarische regio's met veel vervuiling — in plaats van naar de drukste verkeersaders. Gevolg: er rijden nog steeds duizenden smerige auto's tussen LA en SF. "De Democraten zijn de partij geworden die in de overheid gelooft, die de overheid verdedigt — maar niet de partij die de overheid laat werken," stelt Klein. Ondertussen verloor Californië in 2023 netto 268.000 inwoners, vooral omdat het er te duur is om te wonen door een tekort aan woningbouw en infrastructuur. Kleins boodschap: we hebben een pragmatische overheid nodig die daadwerkelijk resultaten levert voor haar inwoners, en zich niet blindstaart op alles correct willen doen. Lees, kijk of luister zelf bij The New York Times.

13. Gouden tip voor als je in het OV minder je telefoon wil gebruiken (geluid aan)

14. Smullen van dit artikel over de hoogtijdagen van het tijdschrift Vanity Fair. Hoofdredacteur Graydon Carter zorgde ervoor dat zijn journalisten eersteklas naar vijfsterrenhotels vlogen, er altijd auto’s met chauffeurs klaarstonden en één keer per week, echt waar, de wenkbrauwen geëpileerd werden. Ook als je niet van decadentie houdt een aanrader, want Carters leiderschapsstijl – los van de luxe – bracht het beste in de journalisten naar boven. En niet alleen maar omdat ze 166.000 dollar per artikel ontvingen.

15. Ook al heb ik er veel over geschreven, ik blijf het moeilijk vinden om prioriteiten te stellen en nee te zeggen. Laat dat nou net het onderwerp van Tim Ferriss’ nieuwe boek zijn. Hij zet elk hoofdstuk eerst online (1, 2, 3). En het valt niet tegen! Zo ben ik direct met zijn ‘Wilson Letter’-oefening aan de slag gegaan, die je elke dag kan herinneren aan je prioriteiten.

Tot zover mijn tips voor de maand maart! In april komt de vertaling van Dagelijkse Rituelen uit. Ik heb er 20 hoofdstukken aan toegevoegd, met de gewoontes van Aaf Brandt Corstius, Adriaan van Dis, André Rieu, Tommy Wieringa, Marlene Dumas en 15 andere inspirerende mensen. Heel leuk als je het voorbestelt. Doe je dat voor aanstaande donderdag, dan schrijf ik er een bericht in. Bestellen kan hier 💜

Subscribe now

1. Jarenlang heb ik zelfhulpboeken gerecenseerd voor De Correspondent. Een van de leukste boeken die ik besprak, was Dagelijkse Rituelen van Mason Currey. Want daarin verzamelde Currey meer dan 150 fascinerende gewoontes van wetenschappers, kunstenaars, schrijvers en andere grootheden. Beethoven telde elke ochtend zestig koffiebonen uit, Maya Angelou werkte uitsluitend in hotelkamers en David Lynch lunchte met een chocoladeshake en zeven koppen koffie. Er zaten echt buitenissige gewoontes bij. Patricia Highsmith, van The Talented Mr. Ripley, smokkelde slakken onder haar borsten mee naar feestjes.
   

2. Naast vermaak vond ik ook inspiratie in Dagelijkse Rituelen. Daarom ben ik superblij dat ik een herziene editie mag publiceren, met daarin 20 nieuwe hoofdstukken van mijn hand. Ik heb gekozen voor de dagelijkse rituelen van mensen uit het Nederlands taalgebied die in onze tijd leven. Want zij hebben – in tegenstelling tot de geportretteerden van Currey – géén bedienden en wél een verslavende smartphone. Zo beschrijf ik hoe Armin van Buuren zijn telefoon pas na het ontbijt gebruikt, kunstenaar Marlene Dumas overal artikelen en foto’s uitknipt en Ellen ten Damme liedjes schrijft terwijl ze ‘s nachts rondjes over de snelweg rijdt. Dit inspirerende boek kan je helpen je eigen rituelen te ontdekken, zodat je dagelijks je aandacht verlegt van gelukskrakers naar geluksmakers. Het was echt een feestje om aan te schrijven. In april komt het uit. Superleuk als je het nu alvast bestelt! Als je vóór 25 maart een exemplaar reserveert, schrijf ik er een boodschap voor je in. Bestel het in mijn kiosk. 💚
   

3. Tijdens het schrijven van de hoofdstukken over de dagelijkse rituelen van onder andere toparchitect Francine Houben, strafpleiter Bénédicte Ficq, Adriaan van Dis, Coolblue CEO Pieter Zwart en klimaatactivist Marjan Minnesma, dacht ik aan deze veelbetekenende zin uit Nooit meer slapen van Willem Frederik Hermans: “Alle intellectuele beroepen bestaan uit het continu verrichten van dingen die, apart genomen, heel eenvoudig zijn, na een gigantische voorbereiding. Een ei bakken op de top van de Mount Everest, dat is het.” Veel van het geweldige werk dat wij zien, komt tot stand door eindeloze herhaling en volhouden, ook als je aan jezelf twijfelt.
   

4. Als je streeft naar zoveel mogelijk rijkdom of populariteit, heb je nooit genoeg, om de doodsimpele reden dat er altijd wel iemand is die het beter voor elkaar lijkt te hebben. In mijn boek vertel ik hoe dat zelfs voor miljardairs geldt. Nu las ik een zéér vermakelijk stuk in Esquire met dezelfde boodschap, maar dan over acteurs. Een journalist volgt ‘second biggest star’ Matt Damon. Ze drinken veel bier samen. Vrijwel alle verhalen die Damon vertelt, gaan over acteurs die nóg beroemder zijn dan hij. Lees de highlights op mijn blog.
   

5. Matt Damon vertelt hoe bizar het is om in één klap wereldberoemd te worden: “Everything is the same, and intellectually you understand that. But the world is completely different—for you. Everybody has changed their relationship to you, but you still live in the same world.” Ook heeft hij advies voor als je even wil ervaren hoe het is om een celebrity te zijn: koop het duurste kaartje voor een pretpark.
   

6. Sinds kort gebruik ik de e-mailtool Shortwave. Deze app heeft allerlei handige AI-integraties, waardoor je minder tijd kwijt bent aan mail. E-mails beantwoorden is vaak een herhaling van zetten met veel terugkerende patronen en de AI herkent dat. Shortwave vult je zinnen aan als je schrijft, kan standaardantwoorden voor je genereren en ruimt je inbox stap voor stap op – telkens met jouw toestemming. Scheelt me echt tijd.
   

7. Tegelijkertijd heb ik niet de illusie dat ik e-mail ooit echt onder controle krijg. In Oliver Burkemans uitstekende nieuwste boek las ik dat het een kwestie van leren leven is met het idee dat je altijd op een manier tekortschiet. En dat als je dat accepteert, je daar juist een gevoel van vrijheid in kan ontdekken. Makkelijker gezegd dan gedaan, ondervond ik. Lees mijn ontboezeming hier.
   

8. Tip voor ouders van jonge kinderen: vul samen met je kleuter ‘s avonds het boekje Slaapklets in. Ik vind het echt een mooie speelse manier om met je kind over dankbaarheid en de ervaringen van de dag te praten. Zo kom je verder dan de beruchte ‘Hoe was je dag?’ ‘Leuk’-uitwisselingen, haha.
   

9. Een bekende tactiek om je iPhone minder verslavend te maken is door ‘m op zwart-wit in te stellen. Nadeel is dat je dan best lastig navigeert met bijvoorbeeld Google Maps. Zo zijn er meer apps die niet zonder kleur kunnen. Ik kwam deze mooie tussenoplossing tegen: toon alleen bepaalde verslavende apps in grijstinten.
   

10. Soms kom ik mensen tegen die uit principe geen romans lezen – ‘want van fantasie leer je niks’. Daar kun je over zuchten, zoals ik. Of je kunt, zoals Steven Johnson, een prachtig essay schrijven over de waarde van romans. Als je romans leest, ontwikkel je het vermogen om complexe problemen op meerdere niveaus te begrijpen, van de innerlijke psychologische wereld tot bredere politieke, technologische en sociale contexten. Of, zoals ik zelf graag zeg: het zijn empathiemachines!
    

11. Zou je graag meer romans en andere boeken willen lezen? In dit artikel geef ik 9 tips om dat voor elkaar te krijgen.

12. Geweldig artikel van tijdschriftenlegende Tina Brown over waarom privévliegtuigen het smeermiddel van de macht zijn. Dit beeld: “I will never forget catching sight of former Vice President Al Gore, a month after his loss in the 2000 election, trundling his own wheelie bag towards the passenger welcome area at Newark airport”.
    

13. Ik las met veel plezier The Rachel Incident van de Ierse schrijver Caroline O’Donoghue. Inspiratie vormde O’Donoghue’s vriendschap met een jongen die nog in de kast zat toen ze elkaar als collegaboekverkopers ontmoette. Ze verlangen zonder het van elkaar te weten naar dezelfde professor. Aan de hand van deze ingewikkelde driehoeksverhouding ontvouwt deze onderhoudende en zeer scherpe coming-of-age-roman zich verder. Er is ook een Nederlandse vertaling.
    

14. Deze heerlijk bijtende observatie uit The Rachel Incident over boekpresentaties en andere lanceerfeestjes wil ik je niet onthouden: “Dr. Byrne posed for shots, holding the book in different positions. The photographer filled the same role as a clown might at a child’s birthday party. There was a sense that, without him, it was just a bunch of adults who knew each other and were willing to participate in the role play that one of them was famous for a day. It seemed a revolutionary act of kindness, like the Make-a-Wish Foundation but for well-liked men nearing 40.”
    

15. Nog eentje dan uit The Rachel Incident over hoe de hoofdpersoon als bijbaan de e-mailinbox moet bijhouden van een invloedrijke vrouwelijke boekenredacteur: “I was also in charge of sending one of her templated rejection emails to all the hopeful writers who wanted so desperately to be published but apparently not so desperately that they were willing to learn Deenie’s name. ‘Dear Sirs’ was the most common way she was addressed.” Het citaat is grappig op zichzelf. Maar ook een goede herinnering om de best mogelijke e- mail te schrijven als je iets van iemand wil. Je valt altijd direct op. Of zoals Elle-hoofdredacteur Anke de Jong laatst in mijn podcast Jonge Jaren zei: “Walk the extra mile. It’s never crowded there”
    

16. Bonustip: deze band uit Groningen!

PS. Er zijn nog een paar kaartjes voor Jonge Jaren Live op 12 maart in Amsterdam. Doortje Smithuijsen en ik interviewen comedian Kasper van der Laan, zanger Jeangu Macrooy en ras-entertainer Jamai over hun vroege inspiratiebronnen. Reserveer je ticket hier.

Subscribe now

📗 Voor we beginnen: ik vind het ongelooflijk, maar er zijn al meer dan 10.000 exemplaren van Intentioneel leven verkocht. De Volkskrant noemt het een ‘doorwrocht en prettig te lezen pleidooi’ en Trouw vindt het ‘een zeldzaam doordacht zelfhulpboek’. Elke dag krijg ik mooie reacties van lezers die aan hun intentionele leven zijn begonnen. Heb je het boek nog niet gelezen en ben je nieuwsgierig? Bestel het in m’n kiosk.

Oké, en dan nu de tips van de maand januari:

1. Echt fijn om te begrijpen waarom ik in de winter zo achterlijk vroeg naar bed wil. Dankzij het heerlijke boek Rust, reinheid en regelmaat van Wilma de Rek leerde ik dat onze biologische klok – de suprachiasmatische kern in onze hersenen – zich aan de lengte van de dag aanpast. Dat betekent dat we 's zomers van nature langer actief zijn en 's winters juist meer behoefte hebben aan rust en slaap. Wilma’s suggestie: misschien moeten we allemaal wat vaker naar ons natuurlijke ritme luisteren.
   

2. Het is een illusie om te denken dat we op wilskracht de lokroepen van techbedrijven kunnen weerstaan. Zelfs techfilosoof Evgeny Morozov stopt zijn telefoon in een tijdskluis als hij gaat werken. In die categorie kwam ik een mooie gadget tegen: de Brick. Het is een grijze puck die je op de muur plakt of in je tas stopt. Met één aanraking blokkeer je verslavende apps op je telefoon. Het fysieke aspect – je moet echt opstaan en erheen lopen om de apps te deblokkeren – werpt een nog grotere drempel op dan apps als One Sec. Kost 59 euro.

3. Oh wat is Taffy Brodesser-Akner toch goed! Na Fleishman is in Trouble las ik nu haar familie-epos Long Island Compromise. De roman heeft een zeer meeslepend plot en gaat over de invloed van intergenerationele rijkdom op een mens. De hoofdpersonen ervaren het familiefortuin als beknellend. Hun rijkdom bepaalt wie ze zijn en hoe ze op anderen overkomen, voordat ze de kans krijgen uit te zoeken wat ze zelf eigenlijk belangrijk vinden.
   
   En wat nou als je zelf je fortuin vergaard hebt? Lees daarvoor m’n bespreking van Never Enough, de autobiografie van een Canadees die op zijn vijfendertigste miljardair werd.
   

4. Documentairetip: Agent of Happiness. In het boeddhistisch koninkrijk Bhutan hebben ze de 'bruto nationaal geluksindex' uitgevonden. In de docu volg je twee enquêteurs die als olijk duo door het berglandschap reizen om inwoners te vragen hoe gelukkig ze zijn. Met indrukwekkende en soms hartverscheurende portretten. Ik bleef met de indruk achter dat geluk – in tegenstelling tot ongeluk – zich slecht in cijfers laat vatten.
   

5. Vandaag reis ik naar Antwerpen om psychiater Dirk de Wachter te interviewen. In mijn vooronderzoek kwam ik deze mooie opdracht tegen: ‘Het is de ethische plicht van de gelukkige mens, die uit een warm nest komt en graag wordt gezien en het goed heeft, om de lastigheid van de wereld te zien en er iets mee te doen.”
   

6. Je kan het plannen van een week en leven naar je prioriteiten heel ingewikkeld maken met een web aan todolijsten, bullet journals, Notion-templates en GANTT-charts. Maar je kunt ook een doodeenvoudige maar zeer effectieve weekplanner gebruiken die in je achterzak past:

@helloemersongsReplying to @Kelsey Cole you don’t have to do things like I do them, but this has been helpful for balancing work and creative pursuits like my songwriting (or whatever you do!) #journaling #habittracker #organization

Tiktok failed to load.

Enable 3rd party cookies or use another browser

7. Ik had rond oudjaar per ongeluk wat Instagram-succes met 31 reflectievragen die je jezelf en vrienden kunt stellen. Ik kreeg hier zoveel leuke reacties op, dat ik in deze blogpost nieuwe interessante reflectievragen blijf verzamelen.
   

8. De dystopische roman Lied van de profeet voelde tijdens het lezen angstwekkend actueel aan. Schrijver Paul Lynch beschrijft hoe een totalitair regime de macht grijpt in Ierland. Je leest hoe zo’n overheid stap voor stap een volstrekt doorsnee gezin vergiftigt en uiteindelijk vernietigt. Ik sliep slecht van dit doordringende boek, maar had het tegelijkertijd voor geen goud willen missen.
   

9. Op Netflix staat sinds kort Roadrunner, de in opspraak geraakte documentaire over culinair mediaicoon Anthony Bourdain. Sommige voice overs van de in 2018 overleden chef bleken met AI te zijn gemaakt. Mooie vertelvorm, maar je moet het er wel even bijzeggen. Los daarvan is de docu een kolkend, intrigerend portret. Bourdain wist als geen ander levenslust over te brengen, maar was zelf diep ongelukkig. Bijzonder hoe je tegelijkertijd iemand kunt bewonderen én diep medelijden met diegene kunt hebben.
   

10. Met een beetje goede wil is in je bed blijven liggen een uitstekende lifehack. Dat leerde ik van hét literaire talent van 2025, Safae el Khannoussi. Het zorgt namelijk voor focus.
    

11. Dank aan iedereen die me Eleanor Catton tipte! Wat een schrijver. Ik las Birnam Wood, dat zich afspeelt in Nieuw-Zeeland. Een groep idealistische guerrilla-tuiniers gaat in zee met een techmiljardair die een prepperbunker bouwt. De roman stelt de vraag hoeveel van je principes je wilt opofferen om een hoger doel te bereiken. Het moralistische einde is jammer, maar verder is het een zeer intelligent boek over deze tijd.
    

12. Ik genoot onverwachts van de BNNVARA-serie Bij ons op de Wallen. Je volgt onder andere een Zuidas-recruiter die ethisch-raamexploitant probeert te zijn en een Afghaans-Nederlandse man die als vluchteling hier kwam en nu succesvol kroegbaas is.
    

13. Gezien bij : een Japanse gat-in-de-muur-koffiezaak in de Filipijnen. Bevreemdend, want geen gezellig praatje bij de koffie, maar tegelijkertijd een heel origineel en brutalistisch design:

14. In reactie op mijn verzameling schrijfaanmoedigingen stuurde lezer Karin deze mooie aanvulling van Kees van Kooten: “Schrijven is blijven zitten tot het er staat”. Dit geldt denk ik voor veel (creatief) werk.
    

15. Alle bandjes waar ik in 2008 verslaafd aan was, komen tegenwoordig weer met nieuw aanstekelijk werk. Zoals Bright Lights van The Killers en dit anthem van Franz Ferdinand:

Dit waren alle tips voor de maand januari! Heb je iets moois of interessants gezien dat in de volgende editie niet mag ontbreken? Laat het weten in de comments:

Leave a comment

Tenslotte: kom je naar mijn liveshow op 12 maart?

Samen met Smithuijsen ben ik vorig jaar een nieuwe liveshow begonnen, want ik vind interviewen op een podium zoveel leuker dan in een studio.

In Jonge Jaren Live interviewen we interessante makers over belangrijke inspiratiebronnen uit hun jeugd. In de eerste editie waren topchef Ron Blaauw, regisseur Daria Bukvić en politicus Marjolein Moorman te gast.

Zij vertelden volgens bezoekers ontzettend inspirerend over hun werk, en zo heb ik het zelf ook ervaren! Klik op hun namen om de gesprekken te beluisteren. De volgende editie is op 12 maart. Ik heb er nu al zin in. We maken binnenkort de gasten bekend. Ben jij erbij? Reserveer nu alvast je kaartje.

Sinds de sombere lockdownwinter van 2021 schrijf ik elk jaar op wat ik waardeerde. Van boeken tot inzichten en van lifehacks tot mooie muziek. Geen van de 29 dingen die ik noem is gesponsord.

Veel dank voor alle reacties en tips die jullie me stuurden dit jaar 💚

Ben je nog geen abonnee en lees je net als meer dan 17.000 anderen graag mee? Geef je hier op (welkom!):

Subscribe now

📗 Na 9 jaar onderzoek is mijn boek Intentioneel leven is verschenen. Daarin heb ik alles samengevat wat ik leerde over het vinden van focus en leven naar je waarden. Het is verkrijgbaar als hardcover (met gratis e-boek), als e-boek en nu ook als luisterboek.

De lijst van 2024

📍Af en toe overvalt mij door de staat van de wereld een gevoel van angst en hopeloosheid. Dan probeer ik om mij heen te kijken. Ik woon in een buurt waar mensen elkaar gedag zeggen. Onderweg naar de bakker maak ik praatjes met buren, ouders van school, mensen van de voetbalclub. Ik zie buren elkaar helpen als ze het moeilijk hebben. In dat kleine menselijke vind ik hoop.

📍Mastodon, Threads en Bluesky: er zijn na de val van Twitter zóveel nieuwe sociale netwerken ontstaan. Gelukkig kan ik ze met de app Openvibe in één eenvoudige omgeving volgen en op alle drie tegelijk posten.

📍The Book of Form and Emptiness van Ruth Ozeki is een van de mooiste – en tevens bevreemdende – romans die ik dit jaar las. Benny verliest zijn vader, een jazzmuzikant, zijn moeder raakt in een depressie en hijzelf hoort opeens stemmen. Schitterend coming-of-age boek over animisme, muziek, poëzie, jeugdzorg en de hardheid van een stad.

📍Ook The Mountain in the Sea van Ray Nayler maakte grote indruk op me. Ik leerde ervan hoe onze verhouding met menselijk-ogende AI-machines zich in de nabije toekomst kan ontwikkelen.

📍 Goed voor het optimisme: als een journalistieke publicatie AI slim inzet. Bij de techpublicatie Every kun je via een chatbot de gebruikte bronnen van een journalist verkennen, zoals transcripties van interviews en geraadpleegde artikelen. Dit is niet alleen handig voor lezers die verdieping zoeken, maar versterkt door de transparantie ook het vertrouwen in de journalistiek. Meer van dit soort experimenten zijn zeer welkom!

📍De droom om een zwemvijvertje in de tuin aan te leggen. Kijk nou toch.

📍On the Edge van Nate Silver veranderde mijn kijk op de groeiende macht van de tech- en financiële elite (denk Musk, Thiel en hedgefondsen). Silvers centrale inzicht: deze nieuwe elite denkt fundamenteel anders over risico dan traditionele politieke en culturele elites. Het boek leest als een ellenlange, briljante blogpost en hoewel ik er een paar maanden over deed, bleef het fascineren en veranderde het mijn wereldbeeld.

📍Omdat mensen gemiddeld steeds ouder worden, ontstaat er een bijzondere vorm van ‘tijdreizen’. Ik heb geen enkele herinnering aan mijn overgrootouders, maar mijn 89-jarige oma vertelt aan mijn kinderen van 9 en 5 hoe ze als meisje de Tweede Wereldoorlog beleefde (Alsof ik zelf had kunnen spreken met een familielid die de Eerste Wereldoorlog meemaakte). Volgens schrijver Steven Johnson leidt deze ontwikkeling tot ‘generatiediversiteit’. Het heeft culturele waarde dat mensen die tachtig jaar met elkaar schelen toch kennis met elkaar kunnen delen en een emotionele band ontwikkelen. Ik vind dit zo’n mooie, optimistische gedachte.

📍Deze blauwe vegan kaas, die ik notabene op de kaart van een bistro in Normandië ontdekte. Normaal vind ik vegan kaas niet te eten, maar deze valt bijna niet van echt te onderscheiden. In dezelfde categorie: het vegan softijs met olijfolie en zoutvlokken bij Stach.

📍De documentaire American Symphony over het echtpaar Suleika Jaouad (schrijver) en Jon Batiste (muzikant). Op de dag dat Batiste elf Grammy-nominaties ontvangt, hoort Jaouad dat ze voor de tweede keer een beenmergtransplantatie moet ondergaan. Ik vond het een ontroerende film over ambitie, liefde en gezondheid. Mooie uitspraak van Batiste over de paradoxale houding die nodig is bij het aangaan van een creatief project: ‘Je moet de wrede realiteit onder ogen zien dat het misschien niet lukt, terwijl je tegelijkertijd een onwankelbaar vertrouwen hebt.’

📍Ik bracht dit jaar met mijn gezin veel tijd door in wachtkamers van ziekenhuizen (het gaat nu goed). Naast momenten van steun en plezier, ervaar ik daar ook veel tijd die schrijver Robert Greene typeert als ‘dead time’. Zonder dat je er iets aan kunt doen, ben je gedwongen te wachten. Greene moedigt je aan die tijd ‘alive’ te maken door iets van waarde te ondernemen, zoals je oma bellen, een boek lezen, of – zoals ik veel ging doen – schrijven in een notitieblokje of samen galgje spelen. Gek genoeg merkte ik dat door die inspanning het wachten veel minder energie en stress kostte.

📍Dit artikel van Carrie Sun over hoe ze het vond om persoonlijk assistent van een hedgefondsmiljardair te zijn.

📍Tijdens een tripje naar Dublin deelde een vriend een opvallende ontdekking met me: hop-on-hop-off-bussen lijken een toeristenfuik, maar zijn in werkelijkheid een fantastische manier om in een uurtje een gevoel voor de stad te krijgen. Hij bleek nog gelijk te hebben ook, haha.

📍 En ja, mijn reisjes met vrienden zijn ongeveer zo nerdy als deze golftrip.

📍Ik heb zo genoten van dit artikel door Gijs Beukers, waarin hij schrijversheld Robert Caro ontmoet. Caro schrijft iconische boeken als The Power Broker en een biografieënreeks over president Johnson. Als Beukers op de afgesproken tijd aanbelt, weet Caro van niets, maar toch ontspint zich een mooie ontmoeting. Wil je meer weten? Afgelopen jaar ontdekte ik mooie schrijfaanmoedigingen op een tentoonstelling over Caro’s werk en vatte ik de mooiste lessen uit een documentaire over hem samen.

📍De invloed van Spotify-playlists neemt af omdat er vaak geen liefde meer in zit (maar wel een algoritme). Bij dezen de uitzondering die de regel bevestigt: de Nederlands-Toscaanse modearchivaris Marius Hordijk maakt al jarenlang wekelijks een eclectische Spotify Playlist waar ik elke keer nieuwe muziek door ontdek. Heel verzorgd ook, met telkens custom artwork en een inleiding.

📍Ik zag het niet aankomen, maar deze documentaire van Sarah Vos over de Nederlandse horecatycoon Won Yip maakte grote indruk op mij. Zelden zo’n beklemmend portret gezien.

📍Ik schreef dit jaar over ‘denkdividend’. Wanneer je investeert in het vastleggen van je kennis, betaalt deze gewoonte zich op termijn uit. Je leert jezelf beter kennen, verhoogt de kwaliteit van je werk en kan beter samenwerken. Dat is het ‘dividend’ van het vastleggen van je ‘denkwerk’. In dit artikel leg ik uit hoe je ermee kunt beginnen.

📍 Er passeerden dit jaar veel AI-hype-tools, maar NotebookLM heeft in 2024 echt m’n werk veranderd. Dit taalmodel van Google communiceert alleen met bronnen die jij aanlevert. Zo laat ik nu bijvoorbeeld alle transcripties van Jonge Jaren-interviews nalopen op interessante uitspraken over intentioneel leven. Maar je kan het bijvoorbeeld ook alle highlights van boeken voeden die je interessant vond. Of al je eigen papers doorzoeken. Heel fijn, zo’n (relatief) betrouwbare chatbot.

📍 Tijdens mijn boekpromotie realiseerde ik me hoe verlammend de angst kan zijn om tekort te schieten. Ik was veel bezig met wat ik allemaal nog méér zou moeten doen en zag elk interview als een test die ik kon verprutsen. Totdat een vriend me hielp inzien dat ik ook kon kiezen voor een houding van overvloed: alles wat ik zou doen aan promotie zou mooi meegenomen zijn. Daardoor werd het werk niet alleen lichter, maar ook effectiever. Af en toe steekt de negativiteit weer de kop op (het komt, denk ik, neer op de angst om irrelevant te zijn), maar dan moedig ik mezelf aan om me weer op het positieve te richten.

📍 Het inzicht dat je uitstelgedrag kunt zien als een vriend, omdat het een signaal is dat er blijkbaar iets op het spel staat voor je.

📍 De app One Sec heeft dit jaar 587 keer voorkomen dat ik tijd doodde op Instagram. Elke keer als ik Instagram open, toont One Sec tien seconden lang een ‘intentiescherm’. Als ik na die tijd nog steeds wil instagrammen, moet ik aangeven wat ik op de app wil gaan doen. Daardoor grijp ik nu minder vaak naar Instagram, bijvoorbeeld als ik met een vriend in een café zit en hij even naar de wc gaat, en blijf ik in het moment.

📍Straatsburg blijkt verrassend leuk. In de zomer stond ik daar een weekje op de stadscamping. Ook al heeft de stad niet veel inwoners, er zijn drie mooie musea, talloze galerieën en karakteristieke barretjes waar iedereen door elkaar heen zit. Ik kwam amper van die generieke tiktok-esthetiek-plekken tegen. Stedentip!

📍In het voortdurende streven om minder alcohol te drinken: deze eenvoudige kombucha smaakt net wrang genoeg om als interessant alternatief voor een biertje te dienen. Bovendien verveelt het niet door alle verschillende beschikbare smaken. Ik vind dit lekkerder dan al die zoete mocktailalternatieven. Gewoon bij de meeste supermarkten verkrijgbaar.

📍Dankzij de app Wispr Flow dicteer ik nu vrijwel al mijn mails. Dat scheelt tijd en mijn toon wordt er ook vriendelijker op.

📍De HBO-serie Somebody Somewhere speelt zich af in de oerconservatieve staat Kansas en toonde me – zoals serierecensent Anke Meijer al voorspelde – een Amerika om wél gelukkig van te worden. Verder raakte de Netflix-serie One Day me echt. Na het zien van dit liefdesverhaal heb ik al m’n gezinsleden heel lang geknuffeld.

📍Ik zit veel te veel in mijn hoofd en luister te weinig naar mijn lijf. Acteerlegende Adelheid Roosen leerde me dit jaar af en toe mijn handen op mijn buik te leggen. In dit fragment moet ik het van haar uitproberen. Daardoor kun je bij jezelf nagaan of je wel echt aanwezig bent in een gesprek en niet een prangende vraag inslikt.

📍 Ik ging dit jaar drie keer naar Café Cress. Een buurtrestaurant in Amsterdam-Noord wat de reis ook waard is als je niet in de omgeving woont. Drie jonge vakmensen gaan elke morgen langs de markt en koken een menu dat briljant in z’n eenvoud is. Ze doen niet ingewikkeld en het is er beregezellig.

📍In de zomer zag ik Trombone Shorty in TivoliVredenburg en dat was het grootste feest waar ik dit jaar deel van mocht zijn. Als je zijn muziek uit New Orleans nog niet kent, wens ik je een heerlijke ontdekkingsreis toe:

Dank voor het meelezen. Ben je benieuwd naar vorige edities? Bekijk de 29 dingen die ik waardeerde in 2023, 2022 en 2021.

Tenslotte, wat waardeerde jij in 2024? Is er een boek, film, artikel, podcast of inzicht dat je te binnen schiet? Doe mij en je medelezers er een plezier mee en laat het weten in de comments 🫶

Leave a comment

Hele mooie feestdagen toegewenst!

Subscribe now

📗 Voor we beginnen: *morgen* verschijnt mijn boek Intentioneel leven, 7 simpele gewoontes voor meer focus en geluk. Dit is je laatste kans om voor te bestellen, dan ontvang je het e-boek en een exclusieve uitnodiging voor het online event er gratis bij. Bekijk en bestel het boek hier 🫶

Oké, daar gaan we. Dit zijn mijn tips van deze maand:

1. Evenings and Weekends is een prachtige roman van Oisin McKenna. Vier Londense millennials staan voor een grote beslissing. Maggie en Ed verwachten een kindje. Hun beste vrienden zijn twee broers. Ed heeft een geheim seksueel verleden met een van hen. Een hittegolf en een gestrande walvis in de Thames vormen de dreigende achtergrond. Mooie observatie: “On every beautiful day, people feel compelled to look out their window and say, ‘It’s very worrying, isn’t it?’ as if it were tasteless to comment on the warm sun and blue sky without remarking on the mass extinction of humans and whales within the same breath.”

2. De HBO-serie Industry is afgelopen. Drie seizoenen lang volgde je het leven van jonge bankiers in de Londense City. De serie kreeg veel lof voor de gewapende vrouwelijkheid van twee hoofdpersonen. Daarnaast, merkt Joost de Vries op in een heerlijk essay, komt ook het moderne mannelijke leed prachtig in beeld.

3. Ik vibe-te nog even na met de soundtrack van Industry. Een behoorlijk eclectische bende, maar met schitterende nummers die ik was vergeten. Zoals The Last Goodbye van The Kills en deze smerig lekkere Elvis-cover van The Pet Shop Boys.

4. Toch liet één serie me nog meer voelen afgelopen maand: de Netflix-miniserie One Day. Door deze verfilming van David Nicholls’ roman wilde ik iedereen die me lief is lang vasthouden. Prachtig liefdesverhaal tussen nerd Emma en corpsbal Dexter met ditto nineties soundtrack. Wat een geweldige acteur is Ambika Mod.

5. Dit inspirerende artikel van RTV Noord laat zien wat er gebeurt als ambtenaren achter hun computer vandaan komen en burgers opzoeken om te zien hoe ze kunnen helpen: “Honderden werkloze Pekelders zijn uit de bijstand en hebben een baan. Dat heeft de gemeente Pekela voor elkaar gekregen door persoonlijke huisbezoeken en in enkele gevallen door het weggeven van een gratis fiets of scooter. De gemeente bespaarde door de nieuwe werkwijze in de afgelopen drie jaar al 2,5 miljoen euro. ‘Maar het is juist winst voor de inwoners’, zegt wethouder Ellen van Klaveren, ‘die zie je opbloeien omdat ze er weer toe doen.’ Hopelijk gaan er meer gemeentes op deze manier aan de slag.

6. Iedereen heeft er wel één: een innerlijke criticus die zegt dat je ergens niet goed genoeg voor bent. Als je dat maar vaak genoeg hoort, ga je vanzelf met minder lef en onbevangenheid het leven tegemoet. Zo zonde! Zeker als je bedenkt dat een innerlijke criticus je juist kan helpen. Dat leerde ik tijdens een gesprek met schrijver Francine Oomen, bekend van de 'Hoe overleef ik'-reeks. Zij vertelde me hoe je een innerlijke criticus voor je kan laten werken.

7. Francis Ford Coppola laat zien hoe je risico kunt nemen. De 85-jarige Godfather-regisseur verkocht een deel van zijn succesvolle wijngaard om zijn magnum opus Megalopolis te maken. Hij kocht zelfs een hotel, zodat zijn cast en crew zich daar konden focussen. Hieronder alvast een citaat uit deze fascinerende analyse over het imperium van Coppola:

8. De laatste tijd luister ik naar de interviewpodcast van de 23-jarige Dwarkesh Patel. Hij voert urenlange gesprekken met de belangrijkste AI-wetenschappers en -ondernemers en types als Mark Zuckerberg en Tony Blair. Hoe krijgt zo’n jonge kerel zo’n line-up voor elkaar? Simpel, zegt Patel, die op negenjarige leeftijd vanuit India in de VS terechtkwam, ‘door me minstens een week lang fulltime in te lezen’. Wie zich uitstekend voorbereidt, is al snel concurrerend in de overvolle podcastmarkt. En daar zitten natuurlijk lessen in voor alle markten.

9. Over interviewers gesproken. Ik was te gast bij Gijs Groenteman om over mijn nieuwe boek te praten. Na afloop zei ik hoe knap ik het vond dat Gijs zo’n gesprek volledig improviseert. Waarop hij de volgende interviewles met me deelde: zorg dat je interviewstijl voortkomt uit je persoonlijkheid. Ik moet dus niet Gijs na gaan doen, maar juist bij mijn eigen stijl blijven (als ik interview, vraag ik mensen graag naar wat ze geleerd hebben en bereid me minutieus voor). Die gaat mee in deze database van interviewlessen.

10. Hoopgevend nieuws: in Noorwegen gaat de minimumleeftijd voor sociale media omhoog naar 15 jaar. Wat me opviel in de berichtgeving is dat de Noorse premier echt stelling durft te nemen tegen de techplatforms. Hij wil ‘de kwetsbare, jonge hersenen van kinderen beschermen tegen de krachtige algoritmes’. Vorige maand lekte uit dat TikTok bewust inspeelt op de kwetsbaarheid van kids (van Meta wisten we dat al).

11. Poeh, ik las de beroemde roman The Famished Road van de Nigeriaanse auteur Ben Okri en verkeerde wekenlang in een soort spirituele trip. Het boek gaat over Azaro, een jochie dat opgroeit in een ghetto ergens op het Afrikaanse continent. Hij verkeert zowel in de mensenwereld als de wereld van de geesten. Als lezer ben je telkens gedesoriënteerd en ik heb nog nooit iets gelezen wat hier op lijkt. Geen makkelijke kost, dit boek dat in 1991 de Booker-prijs won, maar het kan je betoveren.

12. Dit tegeltje van de Amerikaanse grondlegger Benjamin Franklin kende ik nog niet, maar het zou zomaar het motto voor m’n werkende leven kunnen zijn: "Schrijf dingen die het waard zijn om te lezen, of doe dingen die het waard zijn om over te schrijven."

13. Doortje Smithuijsen schrijft een van de spannendste Substacks die ik volg, maar achter de betaalmuur (daardoor kan ze ook zo vrij schrijven en filmen, is het idee). Maar nu heeft Doortje een gratis aflevering gepubliceerd over ‘de oneindige popculturele loop waar de millennial zich in bevindt’. Leestip! Doortje en ik presenteren op 27 november samen een nieuw interviewprogramma live in de Rode Hoed. Jij kan daar bij zijn!

14. Hoe inspirerend: elke keer als Tommy Wieringa een boek af heeft, print hij het manuscript uit en tikt het hele document over. Bij zijn laatste roman Nirwana kostte hem dit zes weken werk. “Er zitten in een hoofdstuk of een alinea altijd slechte woorden”, vertelde hij me, “Die verbergen zich listig tussen de betere zinnen. Daarom schrijf ik elk boek nog één keer helemaal over. Om elke zin nog even te beproeven op zijn geldigheid.” Bij Nirwana had Tommy een manuscript van 142.000 woorden. Na het hertikken had hij 132.000 woorden over. Tommy: “Dat betekent dat er 10.000 woorden in stonden die geen belang hadden in dat boek. Volgens mij merk je dat als lezer.”

15. Tegen het randje van kitsch maar toch zo verleidelijk: met mijn gezin luister ik tijdens autoritjes vaak naar de New Yorkse brass band Lucky Chops. Probeer het nummer Mo’Momo of, hieronder, Kyle n’ Paul. Elke keer FEEST:

Als je dit interessant vond, vergeet dan niet vandaag mijn boek Intentioneel leven voor te bestellen. Als je het vóór morgen doet, ontvang je alle pre-order-extra’s zoals het gratis e-boek, welkomstvideo en exclusieve uitnodiging tot een online Q&A.

Pre-order het boek

Bestel je vóór morgen minimaal vijftig exemplaren? Dan kom ik gratis een lezing geven bij je bedrijf of organisatie.

Op 19 november stuur ik mijn nieuwe lijstje aanbevelingen rond, maar dit is even een snel bericht tussendoor.

Ik ben namelijk een wekelijkse nieuwsbrief begonnen die je kan helpen met een intentioneel leven. Elke vrijdag deel ik een tip, gewoonte of inzicht waar ik zelf veel aan heb gehad, en jij hopelijk ook.

In de eerste editie deel ik een heel bijzonder en nogal intensief ritueel van schrijver Tommy Wieringa (Joe Speedboot, Dit zijn de namen) waar we denk ik allemaal wat van kunnen leren. Lees hieronder de eerste nieuwbrief, daar kun je je ook aanmelden:

Intentioneel Leven

Een bizar maar leerzaam ritueel van Tommy Wieringa

Welkom! Ik ben Ernst-Jan Pfauth, mede-oprichter van De Correspondent en journalist. Elke week stuur ik je een tip over intentioneel leven. Tot vorige week was dit de Dankboek-nieuwsbrief, lees hier waarom ik de naam heb veranderd. Laten we beginnen…

Read more

a year ago · 2 likes · Ernst-Jan Pfauth

Ik ben heel benieuwd wat je van deze nieuwe nieuwsbrief vindt! En als je wil dat ik een bepaalde vraag of uitdaging behandel, laat het dan vooral aan me weten met een berichtje.

Tenslotte, op 19 november komt ook mijn boek over intentioneel leven uit:

Daarin deel ik zeven simpele gewoontes die je telkens terugbrengen naar wat jij belangrijk vindt. Als je het nu voor €22,50 voorbestelt, ontvang je als dank voor je vroege vertrouwen de volgende extra’s:

• Je hebt het boek op de verschijningsdatum van 19 november in huis

• Je krijgt het e-boek gratis bij het papieren boek

• Je ontvangt digitale versies van alle oefeningen

• Een welkomstvideo over hoe je alvast kunt beginnen met intentioneel leven

• Je krijgt een uitnodiging voor Ernst-Jans exclusieve online Q&A over Intentioneel leven

Pre-order het boek 💚

Tot 19 november, met weer een normale editie van deze nieuwsbrief.

Subscribe now

Voor ik begin met de vertrouwde lijst aanbevelingen, heb ik iets heel leuks te vertellen. Mijn nieuwe boek over intentioneel leven komt eraan! Daarin deel ik zeven wetenschappelijk-onderbouwde en zeer effectieve gewoontes voor meer focus en geluk:

Intentioneel leven is het resultaat van mijn persoonlijke zoektocht van negen jaar, naar hoe je in deze drukke wereld toch naar je waarden kunt leven en gelukkig kunt zijn. Het helpt mij, en straks hopelijk jou ook, om weerstand te bieden aan de constante afleidende stroom van reclames, sociale media en oppervlakkige succesnormen.

Rutger Bregman noemt het een ‘verademing in de zelfhulp’, Francine Oomen ‘een praktisch, boeiend, informatief en vooral stimulerend boek’, Nina Pierson vindt het ‘dé gids om daadwerkelijk je leven in te richten vanuit een plek van regie en autonomie’, Jonas Kooyman (Havermelkelite) noemt het ‘een confronterende must-read’, en het boek daagde Rick Pastoor direct uit om ‘opnieuw na te denken’ hoe hij ‘als vriend, als echtgenoot en als vader in het leven staat’.

Je kunt het hardcover boek vanaf nu voorbestellen, dan heb je het op de dag van verschijnen (19 november) in huis. Voor je vroege vertrouwen krijg je als dank deze extra’s:

• Je krijgt het e-boek gratis bij het papieren boek.

• Je krijgt een uitnodiging voor mijn exclusieve online Q&A over Intentioneel leven.

• Je krijgt digitale versies van alle oefeningen uit het boek.

• Plus een welkomstvideo van mij over hoe je alvast met intentioneel leven kunt beginnen.

Pre-order Intentioneel leven

Ik ben zó benieuwd wat je van het boek gaat vinden. 😅

Oké, back to our scheduled programming:

1. In de schitterende novelle Foster van Claire Keegan kwam ik dit wijze advies tegen: “‘You don’t ever have to say anything. Always remember that as a thing you need never do. Many’s the man lost much just because he missed a perfect opportunity to say nothing.’” Lees zeker deze mooie recensie van Foster.

2. Ik ben soms bang dat schrijven als vaardigheid overbodig wordt door AI. Maar uitgerekend Sam Altman, de baas van OpenAI, verwacht dat schrijven nog lang een belangrijke skill blijft. Het helpt hem met 1) vage ideeën scherpstellen, 2) denkblokkades te overwinnen en 3) beter te communiceren op werk. Altmans eindconclusie is dat het, ongeacht de ontwikkeling van AI, altijd relevant blijft om te leren schrijven, omdat het helpt je gedachten te ordenen.

3. Voel je je schuldig over het zooitje op je bureau? Niet doen. Clean desk policy is over rated, blijkt uit onderzoek. Een rommelig bureau kan juist leiden tot nieuwe inzichten en ideeën, want die rommel zit vol ‘visuele aanwijzingen’.

4. NotebookLM blijft me verbazen. Dit taalmodel van Google communiceert uitsluitend met bronnen die jij aanlevert. Bij mij zijn dat alle interessante boekpassages die ik ooit met Readwise markeerde. Laatst bereidde ik een interview met organisatiepsycholoog voor. Ik vroeg ter inspiratie aan NotebookLM om tien vragen te verzinnen op basis van zinnen die ik in Grants boeken gearceerd had. Niet alleen kreeg ik resultaten uit Grants eigen werk, maar ook uit boeken die hem citeerden. Zo handig!

5. Ik interviewde Adam Grant op het Amsterdam Business Forum. Na zijn keynote zag ik hem druk schrijven in een notitieboekje. Ik vroeg hem waarom. Hij bleek meteen een paar mensen om een cijfer van nul tot tien gevraagd te hebben. "Wees eerlijk, ik kan tegen een stootje", zei Adam daarbij. Na het cijfer vroeg hij: "Wat zou ik kunnen doen om dit cijfer dichter bij de 10 te krijgen?”. Degene aan wie hij het vraagt, denkt dan meer in termen van advies dan in kritiek. Dat levert volgens Adam vaak meer toepasbare feedback op. Ik zou zeggen: probeer het eens uit!

6. Op diezelfde conferentie sprak Brené ‘Moed van imperfectie’ Brown. Ik zag altijd een vermeende tegenstelling tussen empathisch leiderschap en duidelijkheid. Ik dacht dat duidelijk zijn al snel ‘hard’ of ‘onvriendelijk’ zou overkomen. Brown vertelde dat empathie juist hand in hand gaat met helderheid. Door eerlijk te zeggen wat je niet goed of onwenselijk vindt, geef je collega’s zekerheid. Zwijgen is niet empathisch, want dan laat je hen in onzekerheid. Ze gaf zelf een schitterend voorbeeld vlak voordat ze haar praatje voorbij was: ‘I’m gonna give you a preview of what happens next. I’m going to exit the stage by myself, and I’ll remain by myself.’ Als enige spreker werd ze niet onder de fans bedolven (terwijl de halve zaal er vol mee zat).

7. Ik geniet enorm van het interviewen op een podium, in plaats van in een stille studio. Door de reacties van het publiek is het veel spannender. Daarom vind ik het heel leuk om te vertellen dat Smithuijsen en ik op 27 november een nieuwe interviewshow presenteren: Jonge Jaren Live. We interviewen sterrenchef Ron Blaauw, regisseur Daria Bukvić en politicus Marjolein Moorman over hun vroege inspiratiebronnen. Ben je er ook bij?

8. De roman The Midnight Library van Matt Haig gaat over een heel zwaar onderwerp. Hoofdpersoon Nora wil niet meer leven en belandt in een bibliotheek vol boeken met daarin levens die ze ook geleefd had kunnen hebben. Wat als ze wél bij dat ene vriendje was gebleven? Of als ze in haar rockband was gebleven? Nora probeert talloze mogelijke levenspaden uit, en komt dan tot belangrijke conclusies. Geweldig magisch-realistisch boek.

9. In het boek Filterworld beschrijft Kyle Chayka hoe belangrijk het is om je smaak te bewaken tegen de invloed van algoritmes. Voor je het weet lezen we door Kindle recommendations en Booktok allemaal hetzelfde. Op deze zes algoritmevrije manieren ontdek ik verrassende boeken. Check bijvoorbeeld altijd de afgeprijsde boeken en vereer altijd even een boekenkraampje met een bezoek:

10. Deze tip is alleen leuk als je The Sopranos hebt gezien (sowieso geen verspilling van je tijd om die oerserie een kans te geven). Op HBO Max blikt de nukkige maker David Chase in een tweedelige documentaire terug op hoe The Sopranos tot stand kwam. Ik vind portretten van mensen die één worden met hun werk altijd fascinerend om te zien. Chase verwerkte zijn eigen trauma’s in het script. De makers laten vervolgens zonder opsmuk zien hoe dat tot een giftige sfeer in de writer’s room leidde. Echt een goede docu.

11. Dicteren is soms handiger en sneller dan schrijven. De laatste tijd spreek ik bijna al mijn mailtjes in. Dat komt door de eenvoudige Mac-app Wispr Flow. Je hoeft alleen maar een knop op je toetsenbord in te drukken en te praten. Omdat je gesproken tekst door een slim taalmodel verwerkt wordt, zitten er vrijwel geen fouten in de uitwerking. Scheelt echt veel tijd, en het komt ook vaak vriendelijker over dan schrijftaal.

12. Voor Jonge Jaren sprak ik met kunstenaar Iris Kensmil, die indrukwekkende schilderijen maakt over de emancipatie van de zwarte mens. Het duurde jaren voordat ze deze richting ontdekte. Ze vertelde hoe ze erop vertrouwt dat je vanzelf je weg ontdekt door dagelijks te schilderen, tekenen en afbeeldingen te verzamelen: “Het gaat niet allemaal 1, 2, 3... maar je legt vanzelf dwarsverbanden.” Gebeurtenissen die impact hebben, komen later terug in haar werk: “Dan denk ik: jeetje, dat houdt me eigenlijk al mijn hele leven bezig.” Trust the process.

13. Nu het kouder wordt, ga ik zó lekker op dit soort natuurvlogs over kamperen in je Jeep bij minus 28:

Dat was de nieuwsbrief voor deze maand. Dank aan en voor de boekentips.

Als Intentioneel leven je interessant lijkt, zou je het boek dan alvast willen voorbestellen? Met elke voorbestelling komt het boek hoger binnen op de bestsellerlijst en zo ontdekt een breder publiek de waarde van een intentioneel leven 🫶

Ik bestel het alvast voor

Subscribe now

1. Toen ik 2,5 jaar geleden stopte als directeur van De Correspondent, begon ik met schrijven aan een boek over intentioneel leven. Het was nogal een overgang: van een werkweek dichtgetimmerd met vergaderingen naar de stilte van een leeg kantoortje. Van een overvolle agenda naar het lege scherm van mijn schrijfprogramma. Het schrijven vond ik moeilijk en geweldig. Nauwkeuriger gezegd: ik vond het moeilijk en daardoor geweldig. Zo vaak wilde ik opgeven, maar als ik dan toch doorzette, was ik aan het einde van de schrijfdag intens tevreden. Om mezelf te motiveren, had ik deze tien schrijfaanmoedigingen boven mijn bureau hangen.

2. Ik kwam op het idee van motivatiebriefjes toen ik op een tentoonstelling over de legendarische schrijver Robert – ‘The Power Broker’ – Caro zag dat hij zichzelf toesprak met notities boven zijn bureau (zie foto hieronder). Hopelijk heb jij ook wat aan mijn aanmoedigingen. Ook als je ander werk doet, want volgens mij gaan de meesten eigenlijk over al het waardevolle werk dat moeite kost.

3. Mijn favoriete aanmoediging komt van Ernest Hemingway en geldt niet alleen voor schrijven. Als je aan een project begint dat je belangrijk vindt, kan je teleurgesteld raken in de kwaliteit van je eerste werk. Dat is normaal, en als je eenmaal door die barrière heen bent, wordt je werk steeds beter. Of, zoals Hemingway zei, “The first draft of anything is shit.” Lees hier de andere aanmoedigingen.

4. Afgelopen zondagavond was ik klaar met schrijven aan mijn boek. Een euforisch moment! Het boek Intentioneel leven gaat over hoe je in deze drukke wereld toch naar je waarden kunt leven. Het helpt je om weerstand te bieden aan de constante stroom van reclames, sociale media, en oppervlakkige succesnormen. Het ligt op 19 november in je boekwinkel. Als je ideeën, connecties of middelen hebt die van waarde kunnen zijn bij de lancering, zou ik je enorm dankbaar zijn. Zo ja, kun je me het met een berichtje laten weten?

5. Over motivatie gesproken, wat een geweldige reactie van basketballer Giannis Antetokounmpo op de vraag of hij ‘gefaald’ heeft:

6. Ik kan de roman The Mountain in the Sea van Ray Nayler niet genoeg aanbevelen. Over een onderzoeker die samen met een vriendelijke humanoïde een nieuwe vorm van bewustzijn bij octopussen moet onderzoeken. Het is Black Mirror-achtig, zo voeren drones ter grootte van een wesp liquidaties uit. Maar het is ook de mooiste roman die ik tot nu toe las over AI. Ik leerde hoe onze verhouding met menselijk-ogende machines zich in de nabije toekomst kan ontwikkelen.

7. Dit vond ik een mooi artikel over de geschiedenis van Moleskine-notitieboekjes. Met een analyse van wat het design en de marketing zo goed maakt en hoe zo’n eenvoudig product kon uitgroeien tot een bedrijf van een half miljard euro.

8. Het Landhuis Amelisweerd bij Utrecht – met stijlkamers, een groot park en fijne horeca – is al een bezoek waard. De solotentoonstelling van kunstenaar Rory Pilgrim is een extra goede reden om te gaan, want de wisselwerking tussen hun kunst en de historische kamers is heel tof. Sommige werken gingen mijn pet te boven, maar de video-installatie ‘Raft’ raakte me echt. Te zien tot 27 oktober.

9. Met veel interesse geluisterd naar dit constructieve gesprek tussen organisatiepsycholoog Adam Grant en Trevor Noah over polarisatie. Fun fact: Grant vertelt dat uit onderzoek blijkt dat alleen al het kijken naar onderstaande bierreclame ervoor zorgt dat je meer openstaat voor contact met mensen die er andere politieke denkbeelden op na houden:

10. Nu we het toch over Heineken hebben: schrijver Frida Boeke werkte daar zes jaar, onder andere vanuit Congo. Ook zat ze in het talentenklasje van BNN. Nu leeft ze van woorden. Al die verschillende werkervaringen heeft ze verwerkt in een heerlijke bundel De tijd van je leven. Met ontwapenende verhalen over corrupte beveiligers van tiktokrijen en generatieclashes. Genoten van scherpe zinnetjes als “in het Engels heet dat tailor-made, in het Nederlands inefficient.” Bonus: Frida is net een Substack over taal begonnen.

11. Ik ben van Benny gaan houden, de hoofdpersoon uit The Book of Form and Emptiness van Ruth Ozeki. Benny verliest zijn vader, een jazzmuzikant, zijn moeder raakt in een depressie en hijzelf hoort opeens stemmen. Ondertussen is de verteller van het boek…, het boek zelf. Dat klinkt vreemd, maar het werkt. Schitterende coming-of-age roman over animisme, big band jazz, zenboedhisme, jeugdzorg en opgroeien in de stad.

12. In deze hotelkamer op Ibiza mag je gratis overnachten. De catch: alle muren zijn van glas.

13. Ben jij klaar voor de apocalyps? Zoals Douglas Rushkoff schrijft in zijn onthullende boek Survival of the Richest, kopen miljardairs ondergrondse bunkercomplexen voor het geval ‘the event’ zich aandient. The New Yorker vroeg zich af hoe de markt voor betaalbare bunkers eruit ziet en schreef er dit heerlijk melige stuk over. Goed, even serieus dan, zorg in ieder geval dat je dit prepperpakket in huis hebt

14. Voor Jonge Jaren interviewde ik sterrenchef Joris Bijdendijk over het maken van plannen en het nemen van risico’s. Zo gaf hij als jongeling een mooie baan in een Nederlandse sterrenzaak op om bij te leren in Frankrijk: “Kamer opgezegd, Peugeotje gekocht, Michelingidsje gekocht, cv’s uitgeprint, baan opgezegd en naar Parijs gereden.” Daarna paniek. Toch goedgekomen. Wat een inspirerende vent.

15. Te veel boekentips? Fair enough, hier mijn tips om meer boeken te kunnen lezen.

16. Ik kreeg kippenvel van deze herinterpretatie van The Verve’s Bittersweet Symphony. “There's poetry inside this city if you listen enough”:

Dank aan , , Sander Ruys, , en voor de boeken, podcast- en kunsttips 🙏